Onder Frankrijk (i) Onderbroken werden deze herstelwerkzaamheden in 1672 door do komst van de Fransen. Als een alles bedwingende stroom golfde het leger lange de Rijn, Wel bood de vesting Rijnberg, waar Staats garnizoen lag, enige tijd tegenstand, maar Wezel, Rees en Emmerik openden al spoedig de poorten en daarmee eindigde een ongeveer zestigjarig bezit van de laatste stad (1614-1672). Prins Maurits had Emmerik geweldig versterkt en steeds had er een aanzienlijk garnizoen gelegen. De Hollanders hadden er zichheren en gebieders gevoeld en vooral in godsdienstzaken oefenden ze een echte dwingelandij uit. De oude Martinikerk en de St. Aldegundes werden door de protestanten in bezit genomen, terwijl de katholieken zich met een paar kleine kapelletjes moesten behelpen. Financieel heeft Emmerik goede dagen onder de Hollandse "sinjeurs" gekend, want een tijdperk van ongekende bloei beleefde men. Nog steeds zal een bezoeker in de aanzienlijke huizen de Hollandse stempel opmerken. Overal nog de trapgeveltjes en het bekende "Hof van Holland" op de Oude Markt zou in geen enkele Nederlandse stad misplaatst zijn. In 1672 werd de bezetting van Emmerik teruggetrokken naar de Rijnsplitsing bij Schenckenschans, de sleutel van Holland, waarna Condé zijn intocht hield. Spoedig volgde het leger van Maarschalk Turenne, waarbij Lodewijk XIV zich persoonlijk bevond. Natuurlijk kregen de katholieken hun kerken terug. Men kent het verhaal van boer Peters, die gewoon was zijn koeien in mei naar de overzijde te drijven en de Fransen de doorwaadbare plekken bij het tolhuis van Lobith wees. De commandant Montbas verliet zijn post en waren de dappere huzaren uit Nijmegen er niet in geslaagd maarschalk Condé een schouderwond toe te brengen, dan had deze zijn plan uitgevoerd en was met de cavalerie naar Amsterdam opgerukt, om Holland in het hart te treffen. Nu goot zich de Franse stroom uit over deze streken! In een oogwenk was Bergh bezet. Een luitenant met negentig man vertrok uit Emmerik naar Ulft om het slot in te nemen. Verdediging was onmogelijk, want een paar stukken geschut met vijftig kanonskogels was alles, wat men bezat. De Hollandse officier mocht aftrekken, maar de bezetting werd in krijgsgevangenschap naar Emmerik gevoerd. De katholieken van de gehele Lijmers kregen hun kerken terug. In 's-Heerenberg moesten de protestanten zich behelpen met het raadhuis, om daar hun godsdienstoefeningen te houden. Hun doden mochten ze begraven in de kapel van het gasthuis! Erger nog voor hen in Zeddam! Daar werden ze door de Fransen zo verdrukt, dat geen enkele protestant het geraden achtte te blijven Toch bleken de katholieken trouwe vaderlanders te zijn, al waren ze ook een eeuw verdrukt en was de verleiding groot met de katholieke verbondenen (Frankrijk, Munster en Keulen) mee te gaan. Het viel de Fransen bar tegen! Zo stond Turenne verbaasd over de tegenstand die het roomse Nijmegen lange tijd bood. Ook Oswald voelde zich Nederlander en reisde zelfs naar Don Haag om zijn diensten aan de Staten-Generaal aan te bieden. Men stelde dit op hoge prijs. Wij vinden hem, zelfs in 1673 te Wezel, waar hij met de prins van Oranje de hernomen vesting inspecteerde, De Fransen trokken af. Weer kwamen de katholieke kerken in handen van de protestanten, maar een tastbaar resultaat verkregen de roomsen voor hun getrouwheid: de plakkaten werden niet zo streng meer gehandhaafd! volgende->