Raad het plekje
Februari/maart 2012

Het huidige Huis de Byvanck op het landgoed is in 1792 gebouwd door Johannes Nepomucenus Hoevel. Het ligt midden in het landgoed De Byvanck (voor het eerst vermeld in 1361). De oudste dochter uit zijn tweede huwelijk (met Maria Johanna Messmecker) trouwde met Hendrik Antoon Van der Renne. Het jonge paar ging op de Bijvank wonen. Na de dood van zijn schoonvader in 1810 werd Hendrik Antoon eigenaar van het Huis. In 1817 werd het geslacht Van der Renne tot de adelstand toegelaten. Het wapen van de Van der Renne's, ooit trots aan de voorgevel van de Bijvank bevestigd, is nu in het bezit van het Liemers Museum.
Meer op Berghapedia »
Januari 2012

Al eeuwenlang, nog voor er een parochie Kilder bestond, staat het hagelkruis al op de vijfsprong, waar de wegen Zeddam-Beek en Beek-Doetinchem elkaar kruisen: het "Hagelkruis" in de wei van Rasing. Het werd destijds (het wordt in de archieven al in 1368 genoemd) opgericht op een kale heidevlakte op een kruispunt van twee stoffige landwegen. Is het geplaatst na een mislukking van de oogst door storm en hagel? Of werd het geplaatst op de eenzame kruising als religieus teken, als een rustpunt dat nieuwe moed gaf om de weg te vervolgen. Een reis te voet was toen erg gevaarlijk en wegwijzers waren er niet. Het hagelkruis werd een symbool van bescherming tegen dreiging van allerlei soort. De haan is het symbool van bescherming tegen natuurkrachten en van de vruchtbaarheid. Het hagelkruis werd tot middelpunt van het sociale leven. In de Liemers (Beek, Kilder, Vethuizen, Wehl, Stokkum) waren hagelkruisen op een paal, als een soort bliksemafleider, in het zuiden (Brabant, Limburg en België) waren lage hagelkruisen van steen en in de Duitse grensstreek lage hagelkruisen zonder haan. In Kilder zijn heel lang broden verdeeld bij het hagelkruis. Onder pastoor Welling werd dat gecombineerd met een processie op eerste pinksterdag na het middaglof voor de vruchten der aarde. In de jaren veertig werd het brooduitdelen vervangen door een collecte voor de armen. In 1966 is het kruis op de monumentenlijst geplaatst.
December 2011

Grensovergang de Linthorst is van oorsprong een groene grensovergang. Deze grensovergang ligt ten westen van De Plantage, tussen 's-Heerenberg en Stokkum, en leidt naar de Emmerikse buurtschap Elsepaß. Deze grensovergang is toegankelijk voor fietsers en voetgangers. Het riviertje de Wetering is de feitelijke grens.
De foto is met een telelens genomen, waardoor de molen in Stokkum dichterbij lijkt dan ze is. De naam is ontleend aan de eeuwenoude boerderij de Linthorst. Op Bergapedia vind je meer informatie over boerderij de Linthorst.
Oktober 2011

Hoewel Willem Ormel niet de gelukkige winnaar is, leverde hij bij zijn oplossing ook een prima uitleg over het vervoermiddel dat op de raadfoto van oktober 2011 staat:

Malle Jan: zoals op de foto te zien is werd deze voor het verslepen van omgehakte boomstammen gebruikt. De kar met excentrische as en hefboom werd over de gevelde stam gereden. De stam werd aan de as vastgemaakt, waarbij de hefboom op die stam ligt. Door de hefboom een halve slag te draaien komt de excentriche as met het uiteinde van de stam omhoog en kan versleept worden.

Beter hadden wij het ook niet kunnen uitleggen. Daarom, bedankt, Willem!
Overigens, opvallend veel inzenders noemden het ding een Langejan. Volgens ons is dat een lange kar. Een paar jaar geleden is er nog een begrafenis geweest in Braamt waarbij de overledene met een Langejan is vervoerd. Via Google is er echter niets te vinden dat op een kar met de naam Langejan duidt. Wie kan ons vertellen of met Langejan (o.a.) een lange kar aangeduid wordt?
September 2011

De Sint Oswalduskerk is gelegen in Zeddam. De kerk, gelegen in het Bovendorp van Zeddam, is de rooms-katholieke parochiekerk van Zeddam. Zeddam is de enige Nederlandse parochie met Sint Oswaldus als beschermheilige. Beroemd is het prachtig gebeeldhouwde hoofdaltaar, nu in de rechter zijbeuk.
Ruim een half jaar (van november 2002 tot medio 2003 is er gewerkt aan de facelift van de Oswaldus toren in Zeddam. Onder andere zijn de muren schoongemaakt, de balken bij het klokkenspel vervangen, is de haan opnieuw verguld, zijn er nieuwe leien op de torenspits aangebracht en heeft de wijzerplaat nieuwe verlichting gekregen. De toren staat er weer "als nieuw" bij.

Meer over de St. Oswalduskerk op Berghapedia.nl »
En zeer uitgebreid op zeddam.com »
Juli/augustus 2011

De heilige die hier in beeld is is natuurlijk de heilige Bonifacius. We kennen allemaal het verhaal uit de geschiedenisboekjes dat hij als een van de eerste missionarissen in ons land vermoord is in Dokkum. Toen de Duitse paters Jezuïeten hun klooster in 1909 vanwege de Kulturkampf net over de grens in Nederland, in 's-Heerenberg bouwden, kozen ze St. Bonifacius tot patroon van het klooster, vandaar St. Bonifaciusklooster.

Over het klooster is natuurlijk veel meer te vertellen. Op Berghapedia is meer informatie te vinden over de geschiedenis van het klooster. Ook is in de bibliotheek van de Heemkundekring het speciale Old Ni-jsnummer door John Thoben in te zien dat de geschiedenis van het klooster vertelt. Het is helaas uitverkocht.
Mei/juni 2011

De Davidsterren zijn zowel op de St. Pancratiuskerk in 's-Heerenberg als op de St. janskerk in Kilder te vinden, omdat ze door dezelfde architect zijn gebouwd. Alfred Tepe bouwde eerst de kerk in Kilder tussen 1885 en 1886 en vervolgens van 1895 tot 1987 de kerk in 's-Heerenberg. In tegenstelling tot Cuijpers die zich door de zuidelijke gotiek liet inspireren, was de pure en eenvoudige Nederrijnse gotiek voor Tepe de leidraad. Alles dienen zoveel mogelijk in de materialen die ter plaatse voor handen waren (baksteen) uitgevoerd te worden. Zo strak en zonder poespas als de buitenkant van de kerken is, zo rijk versierd zijn ze doorgaans van binnen, gebaseerd op de gotische schilder- en beeldhouwkunst. Een heel team van kunstenaars was verantwoordelijk voor de totale uitvoering. Ze waren verenigd in de door de Utrechtse kapelaan G.W. van Heukelum opgerichte St. Bernulphusgilde. Het gilde heeft in het bisdom Utrecht heel veel kerken gebouwd en gedecoreerd in een neogotische stijl die we nu associëren met het rijke roomse leven.
Veel van die kerken zijn voorzien van Davidsterren. Het is een soort handtekening of handelsmerk van meester Alfred Tepe. Ook zijn leerlingen bedienden zich er van.
St. Bernulphusgilde
Alfred Tepe
April 2011

Met de bouw van de Coöperatieve Zuivelfabriek Bergh aan de Oude Doetinchemseweg in Zeddamwerd begonnen in oktober 1911. De vergunning hiervoor is gedateerd op 30 september 1911. Het timmerwerk werd gedaan door Varwijk. De begroting staat in Old Ni-js nummer 12, een thema-nummer: Varwijk Zeddam 250 jaar.
De fabriek staat in het adresboek 1935 onder de gemeente Bergh met het adres Zeddam 94, telefoonnummer 4.
Op 28 augustus 1939 vermeldde burgemeester Nederveen de Zuivelfabriek in Zeddam op een lijst met de Houders van vrachtauto's in de gemeente Bergh.
Het oorlogslachtoffer D.H. Ettema was adjunct-directeur van deze zuivelfabriek. In die tijd was Gerrit Miedema directeur.
In 1971 waren er plannen om een rubberfabriek in het gebouw te vestigen.
Zie ook in Berghapedia »
Maart 2011

De Openbare School in Kilder was het thema van de raadfoto in maart 2011. Links was de woning van de hoofdonderwijzer aangebouwd. Op 30 december 1892 vond de aangesteding plaats, op dezelfde dag dat ook die van de Openbare School aan de Emmerikseweg in 's-heerenberg plaatsvond.
Gerrit Wijdeveld werd benoemd als eerste hoofd van de school. Naar hem is een straat in Kilder genoemd.
In 1893 ontwierp architect Hendrik Ovink (Terborg, 6 oktober 1836 - Doetinchem, 9 oktober 1924) uit Doetinchem in opdracht van het gemeentebestuur van Bergh (opgegaan in de gemeente Montferland) de openbare scholen van 's-Heerenberg en Kilder. Het architectenbureau Mazzola te Geldermalsen heeft een onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van de vestiging van een dependance van het nationaal schoolmuseum (nu: Nationaal Onderwijsmuseum) in de genoemde school te 's-Heerenberg. Uiteindelijk is er de Bibliotheek 's-Heerenberg gekomen. Van de school in Kilder staat alleen het woonhuis er nog. Verder heeft hij de kosterswoning van de Nederlands Hervormde Kerk te 's-Heerenberg ontworpen. (Old Ni-js nr. 21)
Februari 2011

Drususbrunnen Hoog-Elten

Hoewel de naam "Drususbrunnen" doet vermoeden dat de 57 meter diepe put gegraven is door de Romeinse veldheer Drusus, dateert het metselwerk uit de Karolingische tijd (de achtste tot tiende eeuw na Christus).
De Romeinen zullen ongetwijfeld van de strategische ligging gebruik gemaakt hebben, maar de put werd waarschijnlijk gegraven toen graaf Wichman in 963 hier een klooster stichtte ter ere van de heilige Vitus.

Meer in Berghapedia »
Meer in Wikipedia »
November 2010

De olde Weem in Beek
De Weemstraat in Beek komt uit in de Sint Martinusstraat. Aan deze straat heeft vroeger de weem of pastorie gestaan.
Tegenwoordig heet de villa aan de Sint Martinusstraat 22 Völle Wille.
Het pand is als pastorie gebouwd in het midden van de negentiende eeuw. Pastoor Godefridus van Woerkom laat de pastorie bouwen. Bovendien krijgt onder zijn bewind de Sint Martinuskerk twee nieuwe zijbeuken. Tegenwoordig doet de voormalige pastorie dienst als woonhuis en muziekcentrum.
Völle Wille staat voor ‘veel plezier’.
Overigens werd de bouw van de pastorie of weem in gang gezet net nadat de kerk in Beek na herstel van de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland de naam
Sint Martinus had gekregen. Tot 1855 heeft de kerk Sint Petrus geheten. Deze eerste kapel werd al in 969 gesticht door mogelijk graaf Wichman van Hameland. Zo’n dertig jaar na de naamsverandering heeft pastoor Antonius de Grijs een verzoek in gediend om de kerkpatroon Sint Martinus te mogen vervangen voor de oorspronkelijke naam, maar dat verzoek werd afgewezen.

Bron: http://www.berghapedia.nl/index.php/Weemstraat
Oktober 2010

Transformatorhuisje Vethuizen
In Vethuizen staat op de driesprong van de Laarstraat hoek Gerwardstraat een wit transformatorhuisje (foto in album). Het is gebouwd in 1924, op een perceel grond dat in 1924 door het R.K. Weeshuis te Emmerik aan de Provinciale Geldersche Electriciteits Maatschappij in erfpacht is gegeven. Het behoort tot het kleinste type transformatorhuisjes, bedoeld voor één transformator.

Nuon de opvolger van PGEM wilde in 2009 van het erfpachtrecht af en de grond terug doen naar de gemeente. Burgemeester en wethouders stemden daarmee in. Het gebouw is onderdeel van het gemeentelijk gebouwenbeheer en is opgenomen in het onderhoudsprogramma. Een nieuwe bestemming voor het gebouw is er nog niet.

Meer over het huisje is te lezen in Old Ni-js nummer 31, jaargang 13 (maart 1995): Er is in Vethuizen een lied op het huisje gemaakt waarin Hent Joling wordt genoemd (blz 6-7). Ab Gerritsen maakte de foto die bij het artikel staat. Ook is een situatieschets met kadasternummers afgebeeld op blz 4 (situatie 1924). Jan Lukkezen ontving informatie over het transformatorhuisje van Mark Lukkezen.
September 2010

Het oude Gasthuis
Het gebouw aan Gasthuisplein 2-4 is een restant van het door Willem van den Bergh gestichte gasthuis dat al in 1444 bestond, maar aanvankelijk elders in 's-Heerenberg gevestigd was.
Vermoedelijk werd in 1450 de huidige plaats binnen de stadsmuren gekozen. In 1618 werd het gebouw na een grote brand ingericht met twaalf armenkamers, waarvan de kleinste maar 12 vierkante meter was. In 1890 waren nog twaalf van die miniatuurwoninkjes aanwezig. In 1910 deed het dienst als een soort passantenhuis waar doorgaande reizigers met paard en wagen een onderdak vonden.

Het huidige oude Gasthuis bestaat uit de kapel met aanbouw, in 1918 gerestaureerd en voor bewoning geschikt gemaakt. Later was er een slagerij en kapsalon in gevestigd.
Juni 2010

De tram Zutphen-Emmerik kwam vanaf Doetinchem richting Wijnbergen. De eerste halte op Berghs grondgebied was bij de kerk in Wijnbergen in de nabijheid van de café's van Van Onna en Brugman. (Eerste van de drie foto's)

In Braamt kwam de tram langs de Koendersmolen, met een tramhalte.

Volgende haltes: Kersjeslaan en 't Hofke
Vervolgens: Station Zeddam met Stationskoffiehuis (tweede foto)
De heer Antoon Wissing schreef: Interessant vind ik het u te laten weten dat de mannen in het wit rechts op de tweede foto o.a. mijn vader Theet Wissing is. Hij had een schildersbedrijf in Zeddam en werkte toen bij dokter Kok. De andere man is Verheij, in de volksmond ''tuitevoer' genoemd.

Bij de Molen Volharding in Vinkwijk was er een aftakking naar Terborg. De Tram vervolgde zijn weg langs de tegenwoordige Oude Tramweg in Lengel, langs het zogenaamde Rooie Darp.

Halte Veensehoek bij Café Verheij
Bij het voetbalveld van VVL in Lengel is een gedeeltelijk onverhard fietspad dat herinnert aan de route van de tram. (Mooie lokatie voor een blijvende herinnering aan deze tram!)
Halte De Klomp

's-Heerenberg: halte Molenpoort, halte gemeentehuis, tramstation 's-Heerenberg (derde foto).

In Old Ni-js nummer 58 beschrijven Jan Lukkezen en John Thoben de geschiedenis van deze tramlijn met de bijnaam 'Suffe Hendrik'.
Mei 2010

Tussen de Munt (Muntwal 1-3) en de Oude Weem (Muntwal 7) staat een woning van jongere datum die tot voor kort bewoond werd door de familie Keurntjes. Huis Bergh heeft het huis aangekocht om het te restaureren. Op de foto wordt het dak ontdaan van de pannen en op dit moment is het met rode oud-Hollandse pannen belegd. De rest van de renovatie moet nog gebeuren.
Vanaf de Weem (op de foto een stukje uiterst rechts zichtbaar) tot aan de Hofstraat stonden in de 16de eeuw nog woningen voor 11 vicarissen die verbonden waren aan de middeleeuwse Pancratiuskerk, nu de NH kerk (achtergrond midden). Zij lazen o.a. de vele missen aan de diverse (gilde)altaren.

Zie ook Berghapedia: Oude Weem, oude Pancratiuskerk, nu NH kerk en de Munt.
Maart 2010

Het kruispunt van de 's-Heerenbergseweg/Kilderseweg en de Bovendorpstraat/Benedendorpstraat werd sinds mensenheugenis omzoomd door vier karakteristieke historische panden. Het huis van dokter Hoogland op de ene hoek is gelukkig van de ondergang gered. Dat kunnen we helaas niet zeggen van het meer dan 100 jaar oude Zeddamse café dat begin vorige eeuw Café van Remmen heette op de andere hoek en dat tot voor enige jaren deel uitmaakte van Hotel Aaldering dat ten prooi is gevallen aan de behoefte aan nieuwbouw die het centrum van Zeddam een totaal ander karakter heeft gegeven. Het pand is vanaf het begin onafgebroken als horecagelegenheid in bedrijf geweest. Enkele Zeddammers hebben zich er sterk voor gemaakt om in de nieuwbouw die op de hoek ontstaat wat kenmerken van het oude café terug te laten komen.
Meer foto's van het pand uit verschillende periodes zijn hier te vinden >
Februari 2010

Het Archief Huis Bergh (AHB) in De Munt te 's-Heerenberg is, op dat van het Koninklijk Huis na, het grootste huisarchief dat ons land kent. Door de eeuwen heen bleef het archief vrijwel ongeschonden en als één geheel bewaard. Vanaf 1996 zijn het gehele archief en de bibliotheek in het muntgebouw gehuisvest.
Daarvóór was het ondergebracht in de ronde toren op de voorburcht van het kasteel.
De Heemkundekring hield haar verenigingsbijeenkomsten tot 1996 in het muntgebouw, totdat het archief van Huis Bergh er in werd ondergebracht. Meer info op Berghapedia >
December 2009

Natuurlijk zagen velen van u dat de foto is genomen vanaf de wal in 's-Heerenberg. Links is café/zaal De Snor te zien met de 'wintertuin', rechts een stukje dak van cafetaria Het Stadsplein en in het midden het enigzins futuristische 'torentje' van de Rabobank dat als een 'uitkijkpost' wel lijkt uit te kijken over het Stadsplein en de Molenpoortstraat. Voor wie wel eens over de wal wandelt (en wie doet dat niet) is het een zeer herkenbaar punt. Overigens biedt de wal prachtige panorama's over de oude binnenstad en het kasteel, maar ook over de gaarde en de plantage. Het is een waar genot om er te wandelen of te fietsen.
November 2009

Sommigen zagen in de raadfoto café Berentsen in Azewijn, de Roos in Beek en zelfs het St. Josefgebouw in 's-Heerenberg. De opname is natuurlijk begin vorige eeuw gemaakt dus de huidige situatie is nu wel iets anders. Toch wisten velen hierin café, en zalencentrum Teunissen in Kilder te herkennen.
In wezen is er aan de vorm van de voorgevel van het pand niet veel veranderd. Aan de zijkanten en achterkant is er veel gemoderniseerd en uitgebreid. In het gedeelte aan de rechterkant, dat nu slijterij is, was jarenlang de VIVO-winkel van Teunissen gevestigd.


Augustus 2009

De boerderij op de raadfoto van augustus 2009 heet 't Loo. Uitleg over de betekenis van het woord 'loo' vindt u hier.
De boerderij is gelegen aan de Loolaan in Kilder, op de grnes met Braamt. De Loolaan herinnnert nog aan de vroegere oprijlaan van het kasteeltje Oploo of 't Loo. Het kasteeltje werd kort na 1635 door de Berghse landdrost Walraven van den Steenhuys gebouwd op de plek van een oude boerderij. Het leek wel wat op het Berghse gemeentehuis. Daarna is het verschillende keren van eigenaar gewisseld tot het in 1820 in verval raakte. In 1855 is het gesloopt, op de toren na, waarvan een deel in 1906 nog heeft bestaan.

In 1934 was de oude gracht nog aanwezig waarbinnen te midden van wilde begroeiing nog fundamenten lagen. In 1920 werd het landgoed (37 ha) door Huis Bergh gekocht samen met 29 ha bosterrein bij de Hettenheuvel. De boerderij aan de Loolaan 3 waar jarenlang G.J. Willemsen op boerde was tot voor enige jaren ook eigendom van Huis Bergh.

Juni/juli 2009

De naam die op het gebouw hoort is St. Martinus. Het stond aan de St. Jansgildestraat in Beek naast de Roos en fungeerde als parochiehuis. Jaren geleden is het gebouw afgebroken om plaats te maken voor een winkelcomplex met appartementen, waarin de Coop is gevestigd.
Veel inzenders meenden op de raadfoto het gebouw van Bergh Opwaarts aan de Zeddamseweg in 's-Heerenberg te herkennen. Wil degene die daar een foto van heeft die naar ons opsturen? dan zetten we hem op deze plek naast de foto van St. Martinus om te kijken of er inderdaad overeenkomsten zijn te zien. Meer informatie over het voormalige gebouw St. Martinus is ook zeer welkom.
April/mei 2009

Natuurlijk staat het klokloze torentje van de raadfoto op het Oude Gasthuis aan het Gasthuisplein in 's-Heerenberg.

Het gebouw aan Gasthuisplein 2-4 is een restant van het door Willem van den Bergh gestichte gasthuis dat al in 1444 bestond, maar aanvankelijk elkders in 's-Heerenberg gevestigd was. Vermoedelijk werd in 1450 de huidige plaats binnen de stadsmuren gekozen. In 1618 werd het gebouw na een grote brand ingericht met twaalf armenkamers, waarvan de kleinste maar 12 vierkante meter was. In 1890 waren nog twaalf van die miniatuurwoninkjes aanwezig. In 1910 (het jaar dat de foto hiernaast genomen is) deed het dienst als een soort passantenhuis waar doorgaande reizigers met paard en wagen een onderdak vonden. Het huidige oude Gasthuis bestaat uit de kapel met aanbouw, in 1918 gerestaureerd en voor bewoning geschikt gemaakt. Later was er een slagerij en kapsalon in gevestigd.


Afb rechts: Het oude Gasthuis op een foto uit 1910.
Maart 2009

Op de raadfoto van maart was inderdaad de Laak in Azewijn te zien, helemaal dichtgevroren afgelopen winter. Die ijspret ligt alweer enige maanden achter ons. Wie de foto nog eens goed wil bekijken kan dat hier in ons fotoalbum doen.
De vraag was kennelijk niet zo moeilijk want 80% van de inzenders wist het goed antwoord. Ook dat hier natuurlijk de heksenproef werd gehouden die voor Mechteld ten Ham zo'n tragische uitslag had.
Uit de inzenders is Bart Bosman (B.W.) geloot. Hij kan 2 exemplaren Old Ni-js komen ophalen in het Heemkundehuus. In Berghapedia kunt u meer over de Laak lezen.
Februari 2009

Wolkenland is de benaming voor een jeugdherberg en het omliggende bosperceel. Het bevindt zich op een kilometer ten zuid-oosten van Beek, vlakbij het Peeske. Het oorspronkelijke Wolkenland was een villa en werd in 1919 gebouwd door de kunstschilder Carl Imanuel Leberecht Garschagen. Deze werd begin jaren '30 door brand verwoest en heropgebouwd als jeugdherberg. Wolkenland is sindsdien in bezit van het Amsterdams Lyceum.

Meer informatie >>
Januari 2009

Aan de weg van Kilder naar Braamt staat rechts momenteel een kapitaal wit pand, dat in de jaren zeventig van de vorige eeuw door de familie Aleven (bijnaam: Sjef van Bolie) werd verkocht aan ene Horsting, die het vervolgens renoveerde. Op deze plek stond ooit, in ieder geval van 1853 tot 1885, een huis genummerd Kilder 77b en daarin begon Harmanus Huntink omstreeks 1879 / 1880 een “tapperij”. Als we de 'sky-lining' van Kilder erbij laten zien dan weet iedereen waar het is. Veel meer over de geschiedenis van het pand en zijn bewoners staat in 'Horeca in Kilder'.
December 2008

De foto van december was inderdaad de Klomp. Veel inzenders hadden het goed geraden. Sliepenbeek rekenden wij ook goed natuurlijk. De Klomp kan men nog bewonderen op de omslag van Old Ni-js. In 1887 wordt De Klomp gekocht door Gerhardus Johannes Sliepenbeek en in de volksmond al gauw de 'Sliep' genoemd. Verkoper is Arnoldus Heijltjes (Hieltjes), landbouwer te Lengel. Het huis wordt in 1894 gedeeltelijk afgebroken en in 1895 verbouwd. Het resultaat was het fraaie beeldbepalende bouwwerk dat op zo mysterieuze wijze afbrandde en binnen een paar dagen radikaal werd opgeruimd. Thans herinnert een kale vlakte bij het dropkasteel aan het pand dat in 1978 is gesloten. In 1989 werd het gedeeltelijk gesloopt waarna de brand het sloopkarwei afmaakte. Dat stond niet gepland! De kinderen van Gerhardus Johannes Sliepenbeek hebben dat niet meer meegemaakt. Roos is als laatste in 1986 overleden. In 1963 was ze al naar De Bleek in 's-Heerenberg verhuisd met zus Jet en broers Joep en Fun (Alphonsus).
Tijdens kermissen was de slogan: 'Bij de Botterzak en De Sliep is dansen met muziek.' De Botterzak zit op de hoek Antoniusstraat/Landweg is.
November 2008

De foto van november staat natuurlijk de z.g. Rembrandtmolen in Kilder in zijn glorieuze gedaante van weleer. De geamputeerde situatie van nu staat daarmee in schril contrast. Het doet extra pijn als je op de A18 aan komt rijden en de molen als een zielig hoopje steen bijna in het niet valt bij de hoge silo's er achter. Als er straks aan de overkant van de A18 bedrijven komen, willen die misschien allemaal wel een duit in het zakje doen om een landelijk uitzicht te hebben op een mooie authentieke molen met wieken.
Meer over de Rembrandtmolen lees je hier.
Ook op Achterhoekse-evenementen.nl is het een en ander te lezen.

Winnaar van deze raadfoto van november is Mario van den Berg. Hij kan twee themanummers Old Ni-js naar keuze komen ophalen in het Heemkundehuus.
Oktober 2008

De foto die genaakt is op 9 november 1924 laat ons de overstroming (watersnood) van de Linthorst in Stokkum zien. Op de foto is de Linthorsterstraat, die we kortweg meestal de Linthorst noemden, nog onverhard, die verharding kwam ergens begin de jaren zestig. Door de lage ligging overstroomde de omgeving vaak in najaar en de winter.
Henk Harmen heeft de straat en omgeving mooi beschreven in zijn studie van de heemkunde van Stokkum (onder de knop Berghse kernen > Stokkum).

Bennie Römer mailde ons het eerst met de goede oplossing. HIj kan een exemplaar van de Kroniek van Bergh ophalen bij het Heemkundehuus in 's-Heerenberg, op maandagen geopend van 19.00 tot 21.00 uur.

Augustus-september 2008

Inderdaad lijkt het gebouw op de tekening sterk op het Berghse raadhuis. In de beschrijving bij de raadfoto hebben wij u daarmee ook een beetje op het verkeerde been gezet. Ongeveer de helft van de inzenders zagen er dan ook het raadhuis in. Dat komt voornamelijk door het torentje dat zich net als bij het raadhuis midden op de lang zijde van het gebouw bevindt. Het is goed mogelijk dat het raadhuis wat dit aspect betreft als inspiratiebron heeft gediend voor het ontwerp van dit huis. Het is het voormalig kasteeltje 't Loo, dat zich bevond waar nu het bosje is achter of beter gezegd terzijde van boerderij 't Loo aan de Loolaan in Kilder.

Afb. boven: Boerderij 't Loo zoals die er nu nog staat.
Afb. links: Het kasteel Oploo of 't Loo (tekening van Herman Hollander)

Het kasteeltje Oploo of 't Loo werd kort na 1635 door de Berghse landdrost Walraven van den Steenhuys gebouwd op de plek van een oude boerderij. Het leek wel wat op het Berghse gemeentehuis. Daarna is het verschillende keren van eigenaar gewisseld tot het in 1820 in verval raakte. In 1855 is het gesloopt, op de toren na, waarvan een deel in 1906 nog heeft bestaan. In 1934 was de oude gracht nog aanwezig waarbinnen te midden van wilde begroeiing nog fundamenten lagen. In 1920 werd het landgoed (37 ha) door Huis Bergh gekocht samen met 29 ha bosterrein bij de Hettenheuvel. Op de boerderij hebben G.J. Willemsen en zijn voorouders lang geboerd. De Loolaan herinnnert nog aan de vroegere oprijlaan van het kasteeltje. De Loolaan begint aan de Zeddamseweg, tegenover de parkeerplaats bij het begin van de 'Holle weg' die het Bergherbos in gaat.

Juli 2008

De foto van juli 2008 was inderdaad in de Hofstraat genomen, zoals velen terecht opmerkten. Moeilijker was het kennelijk om te raden wie in het huis links woonde.
Marlous Velthausz was de eerste inzender die het goed had. Ze schrijft: 'De winkel was van loodgieter Kupers en daarnaast was de woning van dokter Roding aan de Hofstraat in 's-Heerenberg'.
Roding was e z.g. 'pisdokter'.
Ver vóór Roding woonde rechter Groenen in het begin van de 17e eeuw in het grote pand links, vandaar de naam 'Groenenhuis'. Hij berechtte Mechteld ten Ham in 1605. (zie ook foto vanaf de andere kant). Het huisje van Mechteld ten Ham stond rechts van het grote pand, dus ongeveer op de plek van de winkel van loodgieter Kupers, dus met recht een bijzonder historische plek. Beluister ook de podcast van Mechteld ten Ham nog eens.
Ed te Pas was zo attent om een vergelijkende foto in te zenden met de huidge situatie vanaf het zelfde punt genomen (zie beneden). Rechts is nu de RK pastorie en het grote huis links is verdwenen. Daar is nu de pastorietuin.


Juni 2008

De raad-het-plekje-foto van juni 2008 is gewonnen door Marianne Verbeek die als eerste het goede antwoord mailde. Ze schrijft:
"Ik raad dat het plekje aan de Hofstraat ligt. In 1945 was het een ziekenhuis genaamd de Sint Theresiastichting."
Marianne kan een een exemplaar van Old Ni-js - Kroniek van Bergh komen ophalen in het Heemkundehuus (maandagavonden van 19.00-21.00 uur geopend)

Overigens heeft de webmaster voor deze raadfoto de naam van de gevel van het gebouw én het naastgelegen oude raadhuis weggeretoucheerd, anders was het te makkelijk geweest.

Johan Heuvel, de winnaar van de eerste raad-het-plekje-foto in mei, deed ook deze keer weer een poging en schreef daarbij interessante informatie die wij u niet willen onthouden:

"Links hiervan (Theresiastichting, red.) woonde vroeger mijn vrouw Marian Wissink, dochter van de vroegere gemeentebode Jan Wissink.
Ook was hier links een belastingontvangkantoor gevestigd.
Vroeger mochten wij als misdienaar na de mis in het kapelletje, in de hal van Theresia Stichting boterhammen of beschuit eten met een kopje thee."
© 2009-2012 Heemkundekring Bergh, info@heemkunde.nl