Berghse Bevolking - Families

- A -

Aarntsen, Arendsen, Arentsen, Arndts, Arnts, Arntsen, Arntz
Dit is een zogenaamde patroniem, de naam is afgeleid van een voornaam: zoon van Arend etc. Een voorvader zal Arend hebben geheten, maar diens vader kan weer een andere naam gehad hebben. Aan Napoleon hebben we het te danken dat we een vaste achternaam hebben. In Bergh is er al vroeg sprake van de 'Versteinerung' van de naam, zoals de Duitsers het uitdrukken: dezelfde achternaam blijft in de familie. In andere delen van Nederland werd tot ca 1800 nog regelmatig de voornaam van de vader gebruikt als achternaam, met toevoeging van s. Volgens het Groot Voornamenboek (1998) door G. van Berkel e.a. is de voornaam Arend (etc) afkomstig van Arnoud, een samenstelling van Germaanse arn (= adelaar) en waldan (= heerser). Betekenis is dus: zoon van hij die heerst als een adelaar. In het dialect is de voornaam Aornt (denk aan Aornt Peppelenkamp, die in boeken van Herman van Velzen, pseudoniem voor Frans Roes, voorkomt).

Ambting, Ampting, Amting
Zie B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen

Avergoer
Zie B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen

Averink
Zie B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen
^ Terug naar Boven

- B -

Biel, Bijvank, Bisseling, Bitter, Bliffers, Te Boekhorst, Bolsenbroek, Botterweg, Buink, Buiting, Bulsing, Bulzebrueck: zie B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen

Beernsen
Zie Berndsen etc in eerder overzicht

Van de Berg - Van den Bergh
Bij de volkstelling in 1947 kwam de naam Van den Bergh alleen in Gelderland al 271 keer voor en Van de Bergh 1 keer. In Noord-Holland bijvoorbeeld kwam de naam 234 keer voor. Johan Winkler heeft in het boek 'De Nederlandsche Geslachtsnamen in oorsprong. Geschiedenis en betekenis' (ISBN 90 5359 0870) Berg ingedeeld bij de groep Geslachtsnamen, ontleend aan algemeene aardrijkskundige namen. In paragraaf 94 staat als toelichting: 'Woorden die ter aanduiding dienen van algemeene formen welke de aardbodem uit nature vertoont (b.v. berg, bosch, meer), en ook woorden die de wyzigingen aanduiden, welke de hand der menschen kunstmatig op onzen aardbodem heeft aangebracht, noem ik algemeene aardrijkskundige namen.' Bij de diverse voorbeelden in paragraaf 94 worden door Johan Winkler o.a. Berg, De Bergh en Van den Bergh genoemd.
De oorsprong van families met deze naam kan in heel Nederland liggen. Het geslacht Van den Bergh van Huis Bergh in 's-Heerenberg is in 1712 uitgestorven.

Bergevoet - Bergervoert - Bergerfurt - Bergerfoet
De personen met deze naam of variant die voor 1900 in Bergh trouwden, hebben hun naam te danken aan de plaats Bergerfurth bij Bislich (in telefoonboek onder Wesel) in Nordrhein-Westfalen (Duitsland).

Brugman
zie deel I en zie site familie Brugman http://www.brugman.biz/family
^ Terug naar Boven

- C -
^ Terug naar Boven

- D -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse Familienamen) voor deze namen: Deurvorst, Dijkhuizen, Doornink, Te Dorsthorst, Dünnwald

Dercksen, Derks, Derksen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) afkomstig van Diederik, samenstelling van Germaanse diet (= volk) en rîk (= machtig). Betekent dus: machtig onder het volk. De pastoor vertaalt Derk echter meestal in Theodorus, waarvan G. van Berkel (1998) zegt dat dit een samenstelling is van Grieks theos (= God) en doron (= geschenk).
^ Terug naar Boven

- E -

Raadpleeg (ook) B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen Ebbing, Egging, Elfering, Elshof, Eppink, Elting, Esselink

Evers, Everts
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) afkomstig van Everhard, samenstelling van Germaanse ever (= everzwijn) en hard (= sterk, dapper). Dus sterk of dapper als een everzwijn.
^ Terug naar Boven

- F -
^ Terug naar Boven

- G -

Geerlings, Geerling, Geerlink, Geerligs
In Het Namenboek (ISBN 90-228-2222-2) van A.N.W. van der Plank (1979) staan Geerling en Geerlink bij Garreld, hetgeen volgens van der Plank een patroniem is van gerhold. Een tweestammige germaanse naam met ongeveer de betekenis "heerser met de speer" uit ger (= speer) en wald (= heersen, heerser). B.J. Hekket noemt echter in Oost-Nederlandse Familienamen de elementen ger (= speer) en loga (= vlam). Geer komt ook bij veldnamen vaak voor: spits toelopend land. In Wehl staat op de Dichterenseweg een huis met 'geveltaal' De Geer (het huis is gebouwd op een stuk land met genoemde vorm).

Gerrits, Garrits, Garritsen, Gerritsen, Gerritzen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) afkomstig van gerard, samenstelling van germaanse ger (= speer) en hard (= sterk, dapper). Dus de sterke met de speer.
^ Terug naar Boven

- H -

Raadpleeg (ook) B.J. Hekket voor deze namen: Ten Haaf, Haap, Haart, Hakvoort, Ten Ham, Hamersteen, Hammink, Hasselt, Ten Have, Hazenbrink, Van Heek, Heering, Hegeman, Helming, Hesseling, Heuting, Hietkamp, Hissink, Hofstede, Holthuizen, Holtslag, Ter Horst, Huitink

Harmsen, Hermes, Hermsen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) afkomstig van voornaam Herman, samenstelling van Germaans heri (= leger) en man (= man, held). Dus held van het leger.

Hebing - Heebing - Hebink - Heebink
Familienaam is afkomstig van een boerderij Hebinck. In verpondigsboeken is sprake van het goed Hebinck te Sinderen onder Varsseveld en goed Heebinck onder Silvolde. In Bergh zijn nakomelingen van twee verschillende takken woonachtig. Voorouders van de Stokkumse tak zijn afkomstig uit Breedenbroek en de Beekse tak uit Varsseveld. Volgens 'Oost-Nederlandse Familienamen' (Hekket) zijn de namen Hebbink, Hebinck en varianten afgeleid van de voornaam Hebo, ontstaan uit hedbald, uit 'hed' en 'bald'; raadpleeg in genoemd boek de lijst van oudsaksische en germaanse woorden.

Hendricks, Hendricksen, Hendriks, Hendriksen, Hendrix, Hendrixen, Hendrikzen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) zoon van Hendrik, afkomstig van Germaans Haima (= woning, woonplaats) en rîk (= rijk, machtig). Dus ongeveer: machtige van de woonplaats.
^ Terug naar Boven

- I -

Ibing, Imming (raadpleeg Oost-Nederlandse familienamen, door B.J. Hekket)
^ Terug naar Boven

- J -

Jansen, Janssen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) zoon van Johannes, Hebreeuws: Johanan = Jaweh is genadig.

Joling, Jolink
Raadpleeg B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen.
^ Terug naar Boven

- K -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Kaalverink, Te Kaat, Kamerling, Kelderman, Keurntjes, Te Kiefte, Knufing, Korenhorst.

Kemnade
Jhr Mr J.A. Beelaerts van Blokland (op de Kemnade te Wijnbergen) schrijft in Old Ni-js nummer 44 (blz 39): Wanneer men het woord 'Kemnade' opzoekt in een middelnederlands woordenboek, ziet men dat het oudtijds 'vrouwenvertrek' betekende. Het is afgeleid van het latijnse 'caminata', dat is: plaats waar een vuur gestookt wordt. In de middeleeuwse huizen was er gewoonlijk slechts één vertrek met een dergelijke stookplaats. Volgens het oude adagium 'pa op de berenjacht, ma in de keuken' hokten de dames in dit enige verwarmde vertrek, dat tevens als keuken fungeerde, en het kreeg daarom allengs de betekenis van 'vrouwenvertrek'. Omdat in de middeleeuwen van (bak)steen opgetrokken huizen nog een zeldzaamheid vormden en alleen door meer gegoede en aanzienlijke personen bewoond werden, ziet men dat in oostelijke streken van ons land verscheidene van dergelijke stenen huizen (dikwijls van oorsprong een verdedigingstoren) de naam 'Kemnade' gingen dragen. Het zou hier te ver voeren daarvan een volledige opsomming te geven en ik wil volstaan met de vermelding van een Kemnade bij Terwolde op de Veluwe, onder Didam, te Wissel in Kleefsland, onder Albergen bij Ootmarsum enzovoort.
Een complicerende factor voor de historicus is dat de bewoners van dergelijke huizen zich meer dan eens van de familienaam 'Van der Kemnade' bedienden. Komt men dergelijke personen derhalve in de bronnen tegen, dan behoeft van enigerlei verwantschap nog geen sprake te zijn. Laat staan dat ieder lid van een dergelijke familie iets te maken zou hebben gehad met onze Wijnbergse Kemnade.

Klaasen, Klaassen, Klasen, Claassen, Claessen, Clasen
Patroniem (zie Aarntsen). Van voornaam Klaas, Nicolaas. Volgens G. van berkel (1998) van Grieks nikè (= overwinning) en laos (= volk). Dus: overwinaar van het volk.

Kuhlmann, Ter Kuile
Omdat de naam Kuhlmann niet in het register staat bij Oost-Nederlandse Familienamen van Hekket maar in de tekst wel voorkomt bij betekenis naam Ter Kuile, nemen we tekst volledig over. Varianten: Van der Kuile(n), Kuilboer; Kuilman.
Erven bij Keppel, in 1454 ter Kuyle, in 1478 hof ter Kule; in 1454 een stuk land bij Steenderen: die Kuyle, in 1412 de Kule; in Zwolle komt in 1496 de familienaam ther Kule of ter Kuylen voor, van een erve ter Culen, in 1391 vermeld; bij Ochtrup (Westfalen) in 1498 de familienaam ter Kulen, tegenwoordig Kuhlmann.
^ Terug naar Boven

- L -

Raadpleeg Oost-Nederlandse familienamen (B.J. Hekket) voor de volgende namen: Leering, Lenting, Leurdijk, Linthorst, Te Loo, Lovink, Luiking

Ter Laak - ter Laeck - Terlaak
De Familievereniging Ter Laeck is bezig met een eigen website (bron: Jaarboek Ter Laeck 2002). Zodra het internetadres bekend is, zullen we een link aanleggen. De grondbetekenis van Lake = poel, plas, meer; ook waterloop, beek; vandaar scheisloot, grens. Water heeft vanouds voor natuurlijke grenzen gezorgd. Het begrip 'laak' is dan ook zo nauw met het begrip 'grens' verbonden dat het in Bergh en omgeving eenvoudigweg in plaats van 'grens' wordt gebruikt, ook al is er in de verste verte geen water te bekennen. Midden door de Berghse bossen loopt een Laakweg: de grensscheiding tussen het grondgebied van de boerschappen Beek en Stokkum. Een grensscheiding wordt 'gelaict en gepaelt', men spreekt van 'laickuijlen' = grenskuilen en 'laicstenen' = grensstenen. Diverse stammen Ter Laak zullen hun naam te danken hebben aan een grens waaraan ze in de nabijheid hebben gewoond.

Leonards
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) samenstelling van Latijns leo (= leeuw) en Germaans hard (= sterk, dapper). Betekent dus: sterk als een leeuw.

Loevering, Löevering, Lövering
Als de naam in Bergh voorkomt, betreft het nakomelingen van Leuverink (zie aldaar voor betekenis familienaam). Nakomelingen uit één gezin komen in Bergh voor als Leuvering, Leuverink, Loevink, Löevering, Lövering. Doordat een familielid naar Emmerik verhuisde werd daar de schrijfwijze Löevering ingevoerd. Nakomelingen kwamen terug naar Bergh.
^ Terug naar Boven

- M -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Mahlstede, Masseling, Menting, Michelbrink, Mullink

Messinck - Messing - Messink
Familienaam is afkomstig van een boerderij Messink. In Sinderen was bijvoorbeeld het goed Messinck. In Oost-Nederlandse Familienamen (Hekket) wordt vermoed dat de eerste bewoner de voornaam Mese had, een variant van Maso waarvan de betekenis nog niet bekend is.
^ Terug naar Boven

- N -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Nieuwenhuis, Nijenhuis, Nijhof, Nijland
^ Terug naar Boven

- O - - P -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen voor de volgende namen: Onstenk, Oosterholt, Overbeek, Overgoor, Pagenkamp, Papenborg, Te Pas, Pasman, Pennink, Pierik

Peeters, Peters, Pieters
Patroniem (zie Aarntsen). Zoon van Peter, Petrus of Pieter. Volgens G. van Berkel is Petrus van Grieks petros (= rots, steen).
^ Terug naar Boven

- Q -
^ Terug naar Boven

- R -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Rabeling, Roest, Roosendaal, Roosengaarde, Rouwenhorst

Roes - Ruis
Volgens Harry Kolks - eindredacteur van Familiealbum Roes - is de naam afgeleid van een boerderij in omgeving van 'ruis'. Ruis is een rietsoort in broekland (moerassig gebied).
^ Terug naar Boven

- S -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Schepers, Scholten, Schuurman, Silvold, Slotboom, Smeenk, Smullink, Snelting, Sonder, Spliethof, Ter Steeg, Stokman, Straatman.

Schnitzeler - Schnitzelder - Schnitzler
In Emmerik wordt in 1657 genoemd: Gertruijdt Schnitzelers, jonge dochter van Gatswyler in het land van Gulick. Schnitzer is Duits voor houtsnijder. In 1775 komt de naam voor in Griethausen en Zeddam. Bij verkopen Het Loo wordt de naam geschreven als Snitzelder (zie Berghse bevolking op deze site: Het Loo in Kilder)

Stockman - Stokman
Omdat deze naam al vroeg voorkomt in de omgeving van Bergh (vooral in Elten), is het moeilijk om de betekenis te verklaren daar het verschillende betekenissen kan hebben. Voor 'stoc' geeft J. Verdam in het Middelnederlandsch Handwoordenboek (ISBN 90 247 07137) 19 betekenissen, waaronder deze drie: een oud mens, gevangenis en een naam van een soort van geschut. Men zou eigenlijk moeten weten welke voorvader deze naam voor het eerst kreeg en proberen te achterhalen wat zijn beroep was (gevangenbewaarder) of wat een lichaamskenmerk van hem was. Waarschijnlijk zullen de archieven deze informatie nooit prijs geven!

Sweers, Zweers, Zwiers, Schweer, Zweering
Een patroniem (zie Aarntsen). Voornamen Sweder, Sweer, Zwier, door pastoor in het Latijn als Assuerus vermeld. Volgens Van der Plank (1979) een tweestammige Germaanse naam uit swind (= sterk, krachtig) en her (= heer, leger). Huizinga verwijst echter naar de naam Swebert.
^ Terug naar Boven

- T -

Tempel
Raadpleeg B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen

Teunissen, Tönnissen, Antonissen, Theunesen, Theunissen, Toenissen
Patroniem (zie Aarntsen). Van de voornaam Antonius. Betekenis is onzeker. Volgens G. van Berkel (1998) wordt de naam wel verbonden met Grieks Anthos (= bloem).

Thomassen, Thomesen, Tomassen, Tomesen, Tomésen
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) Aramees en eigenlijk een bijnaam met de betekenis de tweeling(broeder).

Thues, Thuis, Thuijs, Thus, Thüß, Thüss, Thuyss, Tuysch
zie familiesite Thuis en varianten http://www.thuys.net

Ticheloven, Tiggeloven
Zie deel I; raadpleeg (ook) B.J. Hekket: Oost-Nederlandse familienamen

Ten Tije - ten Thy - ten Thije - de Theije - ten Theije - Tije - Tij - Tie - ten Thie - Tijenk - Tijink - Thyink - Theyink
Omdat het de Heemkundekring Bergh niet lukte vraagstelster per e-mail te antwoorden, volstaan we met te verwijzen naar 'Oost-Nederlandse Familienamen' (B.J. Hekket) blz 378.

Thijsen, Thijssen, Thiesen, Theissen, Tijsen, Tijssen
Patroniem (zie Aarntsen). Van de voornaam Thijs, Thies, Mathias. Volgens G. van Berkel (1998) van Grieks matthias en Hebreeuws mattanjâ (= geschenk van Jaweh)
^ Terug naar Boven

- U -
^ Terug naar Boven

- V -

Raadpleeg voor de volgende namen (ook) B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen): Varwijk, Veenes = Veenhuis, Vlynten, Ter Voert
^ Terug naar Boven

- W -

Raadpleeg B.J. Hekket (Oost-Nederlandse familienamen) voor de volgende namen: Wassing, Then Weegh, Weijenbarg, Welling, Te Welscher, Wenting, Westerhof, Wiegerink, Willing, Wilting, Te Winkel, Wissink, Wolsing

Wijnands
Patroniem (zie Aarntsen). Volgens G. van Berkel (1998) een samenstelling van Germaans wîg (= strijd) en nanth (= dapper). Betekent: dapper in de strijd.

Wilbrink
In het boek 'De Wals, Wieken en De Milt' beschrijft W.J. Winands de boerderij de Wilbrinkshof op de Wals (in 2004 nog gemeente Gendringen). Daarin schrijft hij: Wilbrink is een tweestammige Germaanse naam en wel "wil" = van willen, wilskracht, begeren. "Brink" = in het oude frankisch een hoog gelegen met gras begroeide boerenhoeve. "Hof", "stede" en "plaats" zijn toevoegingen die in het Nederrijns gebied en de Liemers veelvuldig voorkomen, bij namen van grote belangrijke boerenhoeven. De naam "Wilbrinkhof" laat zich dan ook verklaren als een "begeerde met gras omgroeide hoog gelegen boerenhoeve". In Berghs dialect wordt stede uitgesproken als staej.

Willems, Willemsen, Wilmsen
Patroniem (zie Aarntsen). Zoon van Willem, is variant van Wilhelm. Volgens G. van Berkel (1998) een samenstelling van Germaans wilja (= wil, wens) en helm (= helm, berscherming). Betekent: de wilskrachtige beschermer.
^ Terug naar Boven

--X--
^ Terug naar Boven

--IJ--
^ Terug naar Boven

--Z--

Zweers
zie Sweers
^ Terug naar Boven

<- Terug naar index families