Nieuws - archief

ARCHIEF

HEEMKUNDEKRING RIDDER IN BERGHSE KEI

- 's-Heerenberg zondag 5 maart 2000
Op zondag 5 maart was het voltallige bestuur van de Heemkundekring Bergh in het gemeentehuis aanwezig omdat de vereniging de eer te beurt viel benoemd te zijn tot Ridder in de Berghse Kei. Deze orde werd in 1976 door carnavalsvereniging d'Olde Waskupen ingesteld en mag volgens de statuten slechts eenmaal per jaar worden uitgereikt aan hem of haar, die zich uitzonderlijk verdienstelijk maakt en/of maakte voor het gemeenschapsbelang. De toekenning van de ridderorde dient in de maand januari te geschieden bij meerderheidsbesluit van het bestuur. De versierselen die aan deze orde verbonden zijn moeten op Carnavalszondag tijdens de receptie aan de geridderde worden uitgereikt, hetgeen dit jaar dus gedaan werd door voorzitter Heuvel.

De eerste twee Ridders van de Berghse Kei na de introducering in 1976 waren de heren J. van Heek en G.A. van Dalen. Samen staan ze afgebeeld op bladzijde 479 van het jubileumboek van d'Olde Waskupen dat in 1977 verscheen. Enkele jaren later stond het tweetal samen met G. Bisselink, H. Harmsen, W. Ramaekers (pastoor) en J. Thoben aan de wieg bij de geboorte van de Heemkundekring Bergh. Deze heren hebben allen hun belangstelling voor de geschiedenis van Bergh met elkaar gemeen en publiceerden er ook over, onder andere in het boek dat in 1979 uitkwam ter gelegenheid van de viering van het feit, dat 's-Heerenberg 600 jaar eerder stadsrecht kreeg en waarvan 'ridder' Toon van Dalen de hoofdauteur en J. Thoben de eindredacteur was. Pastoor W. Ramaekers schreef het boek "Martelaren van 's-Heerenberg" (1986) over pastoor Galama en de kapelaans Van Rooijen en Hegge. Pastoor Galama en kapelaan Van Rooijen kwamen om in het concentratiekamp Dachau.

Op 25 november 1982 kon in het gebouw van het Sint-Oswaldusgilde te Zeddam de Heemkundekring gepresenteerd worden. In februari daaropvolgend verscheen nummer 1 van Old Ni-js, het lijfblad van de Heemkundekring. Het voorwoord werd geschreven door de andere Ridder van het eerste uur, de heer J.H.A. van Heek. In het tweede nummer van Old Ni-js dat op 1 oktober 1983 verscheen, vermeldt de eerste ledenlijst 64 leden. In nummer 1 staat ook te lezen wat het doel van de Heemkundekring is, n.l. de bevordering van de beoefening van de heemkunde betreffende de gemeente Bergh, onder andere omvattende de volgende terreinen: aardrijkskunde, anthtropologie, archeologie, biologie, dialect, folklore, genealogie, geologie, geschiedenis, kunstgeschiedenis naamkunde en sociologie.
Al deze onderwerpen zijn in de loop der jaren aan bod gekomen bij de Heemkundekring door middel van lezingen bij de maandelijkse bijeenkomsten, tentoonstellingen of publicaties in Old Ni-js.

TENTOONSTELLINGEN
De allereerste tentoonstelling werd door de vereniging in 1983 georganiseerd in samenwerking met de Stichting Huis Bergh en de landelijke Werkgroep Pleistocene Zoogdieren in het Muntgebouw en droeg de titel 'De mammoet en zijn metgezellen'.
In 1987 was er wederom in de Munt een tentoonstelling, nu over stamboomonderzoek, in samenwerking met de Stichting voor Genealogie en Geschiedenis tussen Rijn en IJssel.
Ter gelegenheid van het tienjarig bestaan werd in mei 1992 de tentoonstelling 'Bergh bij nader inzien' van de grond getild. Alle leden kregen als jubileumcadeautje een reproductie van de tekening van de Munt die afgebeeld stond in "Bergh: heren land en volk".
In de toekomst wil de Heemkundekring nog meer tentoonstellingen organiseren, onder andere over Molens en Mulders. Ook is het een wens om het Rijke Roomse Leven nog eens door middel van een tentoonstelling onder de aandacht te brengen. Ideaal zou het zijn als de vereniging een vast onderkomen had dat permanent voor tentoonstellingen kan worden ingericht.

OLD NI-JS
Een andere pijler van de Heemkundekring is Old Ni-js, het lijfblad. Meestal wordt het gevuld met verschillende onderwerpen; uitvoerige aandacht werd besteed aan het schoolmuseum, de marechausseekazerne, de klokken van de Sint Pancratiuskerk en Sint Oswalduskerk, Burgers Dierenpark dat ooit in 's-Heerenberg gevestigd was, de schutterijen van Sint Pancratius en Wilhelmina (Azewijn). Het monumentenbeleid in de gemeente Bergh komt regelmatig aan de orde. In verschillende afleveringen verschenen artikelen over de Joodse gemeenschap, de Nederlandse Hervormde Kerk van 's-Heerenberg, de Berghse bezittingen elders in het land (Boxmeer, Hedel etc).
Soms is het aan een speciaal thema gewijd zoals nummer 12 dat geheel in het teken stond van het 250-jarig jubileum van de firma Varwijk in Zeddam en nummer 38 dat helemaal over de Sint-Pancratiuskerk ging naar aanleiding van het honderdjarige jubileum van de kerkwijding.

KERKDORPEN EN BUURSCHAPPEN
Thema-nummers verschenen er ook over Vinkwijk, Kilder en Wijnbergen. Maar er is nog veel materiaal over deze plaatsen in de archieven aanwezig, zodat er beslist nog vele artikelen over deze buurschappen zullen volgen evenals over de andere Berghse plaatsen waarop al regelmatig het Zoeklicht werd gezet. Een overzicht van alle 17 jaargangen is te vinden op internet: www.achterhoeknet.nl/heemkundekringbergh.
Vanwege de bereikbaarheid zijn de meeste bijeenkomsten van de Heemkundekring in 's-Heerenberg, maar één keer per jaar wordt uitgeweken naar een andere plaats binnen de gemeentegrenzen; op donderdag 23 november is er een dialectavond in Zaal Teunissen te Kilder.

Dit alles heeft er toe geleid dat het ledental intussen gegroeid is tot 540. Wel een bewijs dat de Heemkundekring Bergh een belangrijke plaats in Bergh inneemt: het wordt er langzamerhand de grootste vereniging.
Het is dus een wijs besluit geweest van d'Olde Waskupen om de onderscheiding dit jaar toe te kennen aan de Heemkundekring.
Wie zich bij deze geridderde vereniging wil aansluiten kan een kaartje sturen naar de secretaris Jan Lukkezen of zich telefonisch bij hem aanmelden; het adres is Stadswal 16, 7041 AM 's-Heerenberg (tel 0314-662514). E-mailen kan ook: info@heemkunde.nl.