In ons ARCHIEF vindt u de volgende items die in deze rubriek in de loop van de tijd zijn verschenen:

• Publicaties verschenen in Montferland Nieuws zie onder Varia
• Presentatie Boek van Beek
• Heemkundekring Bergh Ridder in de orde van de Berghse Kei
• Heemkundekring ontvangen door echtpaar van Heek op Huis Bergh
• Heemkundekring op devotionaliabeurs
• Diverse korte nieuwsitems
  
  

23 mei 2002 - Huis dr. Hoogland in Zeddam van sloop gered? Lees hierover meer..>

UIT OLD NI-JS NUMMER 50:

VASTENAVOND LEIDT TOT MOORD EN BRAND

De carnavalsverenigingen kunnen een lesje leren uit Old Ni-js nummer 50 van de Heemkundekring Bergh: verander niet te vaak van residentie. Vijf doden zijn er in Wijnbergen te betreuren nadat enkele huizen in brand zijn gestoken omdat de dader het er niet mee eens is dat Vastenavond niet bij hem gevierd werd. En het is hem nog wel toegezegd. Zo'n feestje brengt enige inkomsten en status met zich mee. Dit verhaal dat zich omstreeks 1680 afspeelt tussen de boerderijen De Nevel (nog steeds Bergh) en De Kap (nu gemeente Doetinchem), wordt beschreven door Gerrie Bisselink in het jongste nummer van het lijfblad van de Heemkundekring, dat grotendeels gewijd is aan criminaliteit in Bergh. De omslag wordt gesierd met een afbeelding van school de Tol met het trapgeveltje in Wijnbergen; niet omdat de schoolmeester de roe hanteerde bij kleine criminaliteit, maar vanwege het heuglijke feit dat 'de school van Tepe' gespaard blijft; John Thoben schrijft er over.

Jaap Hunting en Wim Hartjes hebben zich verdiept in een proces, waarin sprake is van 'Messentrekkerij' op de weg van Zeddam naar 's-Heerenberg in 1879. Gemeenteveldwachter Berendsen en rijksveldwachter Harmsen maken diverse procesverbalen op waarbij veel getuigen genoemd worden uit Kilder en Braamt. De burgemeester is niet alleen hoofd van de politie maar ook hulpofficier van justitie; bij tegenstrijdige verklaringen ontbiedt hij getuigen op het gemeentehuis en onderwerpt hen aan een verhoor.
Jan Lukkezen en Gerrie Bisselink namen samen het hoofdstuk over veldwachter Willem Visser voor hun rekening. Willem is als vrijwilliger met het leger van Napoleon naar Rusland geweest en heeft daar laten zien dat hij zijn mannetje staat. Hoe zijn tenue er in 1834 uitziet, wordt ook getoond.
Crimineel zijn ook de 'Plunderingen in Bergh in 1758'; Hannoveraanse troepen brengen veel schade aan. Karren stro, hemden en andere kleding, aardappelen, stoofvruchten nemen ze mee. De gedupeerde inwoners van Stokkum worden door Wil Bronkhorst ten tonele gevoerd.
Naar aanleiding van het feit dat jongens in de leeftijd van zes tot tien jaar deze zomer in Huis Bergh tot ridder kunnen worden geslagen, schrijft Gerrie Bisselink hoe het er vroeger aan toe ging: Van page, schildknaap tot ridder.
Als tegenwicht voor al dit geweld is editie negen van de rubriek 'Uit het rijke Roomse leven': levensloop en kwartierstaat van de zusters Augustina Bus (Lengel) en Riet Meijer (Vinkwijk) en pastoor Cor Reijers ('s-Heerenberg). Dit jaar is het zestig jaar geleden dat laatstgenoemde tot priester werd gewijd. Het gezelschap priesterfeestvierders werd in juli 1942 op een klein kiekje vastgelegd met een box-camera omdat in de oorlog geen fotograaf was te krijgen. Een foto om even stil bij te blijven staan: ondanks het heuglijke feest kijken de geportretteerden allemaal even ernstig; een maand eerder waren immers pastoor Galama en kapelaan Van Rooijen in het concentratiekamp te Dachau overleden. Dit wordt nog een benadrukt door enkele Witte Paters op het kiekje. Zij hadden na overleg met deken Van de Loo hun intrek op de pastorie genomen om het parochiewerk voort te zetten.


HET DIALECT VAN BERGH EN ZIJN PLAATS BINNEN DE NEDERLANDSE DIALECTEN

Bergh.- Ook in 2002 belegt de Heemkundekring Bergh haar bijeenkomsten op de voorlaatste donderdag van de maand. Op 24 januari j.l. heeft Dr. J.B. Berns van het Meertens Instituut te Amsterdam een lezing over dialect verzorgd in de Filmzaal van het Barghse Huus in 's-Heerenberg.
Op 29 april vorig jaar was het 100 jaar geleden dat Marinus Bruijel uit Bergh, aan de Rijksuniversiteit te Utrecht promoveerde op het proefschrift Het Dialect van Elten-Bergh. Zijn promotor was professor Dr. J.H. Gallée. De foneticus professor Dr. H. Zwaardemaker trad als medepromotor op. Het proefschrift van Bruijel was voor die tijd uiterst modern, hij had namelijk voor de beschrijving van de dialectklanken experimenteel fonetisch onderzoek gedaan en dat type onderzoek stond toen nog in de kinderschoenen.
In 1983 verscheen deel XII van de Reeks Nederlandse Dialectatlassen: H. Entjes en A.R. Hol, Dialektatlas van Gelderland en Zuid-Overijssel. In die atlas is Bergh ook vertegenwoordigd.
De Reeks Nederlandse Dialectatlassen is het grootste project uit de geschiedenis van het dialectonderzoek binnen het Nederlandse taalgebied. De opname van Bergh dateert van 1960 en werd gemaakt door Dr. A.R. Hol.
Een derde hoogtepunt in het Berghse dialectonderzoek is ongetwijfeld de verschijning van 'N Trop Barghse Weurd van de hand van Henk Harmsen met medewerking van A.H.G. Schaars. Het was het derde deel in de succesvolle reeks Telgen van 't WALD.
Deze gebeurtenissen laten heel mooi zien hoe het onderzoek van het dialect van Bergh ontwikkelde van een zuiver wetenschappelijke onderneming in de vorm van een dissertatie, geschreven door één enkele individu, naar participatie in een groots Nederlands-Vlaams project om tenslotte letterlijk thuis te komen en uit te monden in een beschrijving van de plaatselijke woordenschat door iemand uit de streek zelf, een echte dialectspreker.
In de lezing dienden deze drie feiten als kapstok om de plaats van het dialect van Bergh binnen het geheel van de Nederlandse dialecten te belichten.

Zondag 18 februari 2001 waren enkele leden van d'Olde Waskuupen te gast in de Achterhoekse Zakenshow bij Optimaal FM. Er werd melding gemaakt van de plannen om het borstbeeld van Mgr. Bekkers (LTS 's-Heerenberg) terug te laten komen. IJsbrand Nijhof stelde voor het een plaatsje te geven bij de Heemkundekring. De plaats is intussen gevonden en zal t.z.t. bekend worden gemaakt. We kunnen wel verklappen dat het borstbeeld daar geheel op zijn plaats zal zijn.