In het ARCHIEF vindt u alle artikelen die in deze rubriek in de loop van de tijd zijn verschenen.

Wat was er actueel in 2011' Lees het hier.

NIEUWSBERICHTEN 2012

• April

Waterzuiveringsinstallatie en waterpompstation dr. Jan Herman van Heek
In de periode van 8 tot 28 maart is in opdracht van Vitens de nitraatzuiveringsinstallatie aan de Oude Eltenseweg te Zeddam volledig gesloopt en opgeruimd. Ut is now weer kasse boel !
De toegepaste zuiveringsmethodiek kon als verouderd worden beschouwd en paste niet langer in het opgestelde plan voor de komende jaren.
De Foto- & Filmgroep van de HKB heeft e.e.a. in beeld gebracht met foto en film. Te eniger tijd zal een DVD van dit project worden gemaakt en via nieuwsbrief en website worden aangeboden.
Het is de bedoeling dat in de periode 2013-2015 een geheel nieuw station zal worden gebouwd, hetwelk dan ook het nog bestaande Dr. Jan Herman van Heek Station zal gaan vervangen. De sloop daarvan is nog niet bepaald. (Bijdrage: Gerhard Pas) Naar de foto's »

Werkzaamheden Foto en Filmgroep t.g.v. Eeuwfeest Huis Bergh
Het "Eeuwfeest" op Huis Bergh ter gelegenheid van de aankoop van het Kasteel en de daarbij behorende landgoederen was uitstekend georganiseerde en zeer luisterrijk gepresenteerd. De aanwezigheid van der Fürst von Hohenzollern-Sigmaringen en zijn broer Prins Albert gaf extra cachet aan het geheel. (foto: de Vorst van Hohenzollern plant een boompje) Deze feestelijkheden zijn niet door de Foto-Filmgroep in beeld gebracht maar enkele snap-shots zijn wel gemaakt. Wat de groep in opdracht van de Stichting Huis Bergh wél heeft mogen doen was het afnemen van drie interviews met zeer nauw betrokken medewerkers, t.w. de Heer Arnold van Heek (dir), Teun Vredegoor (boswachter) en Gerrit Stienezen (bosopzichter) Deze interviews zijn te zien op de tentoonstelling welke vanaf 13 april 2012 loopt tot 1 maart 2013. De FF-groep wil ook op deze manier haar dank uitspreken voor het in haar gestelde vertrouwen. (Bijdrage: Gerhard Pas, foto: Gerard Ruikes)
Naar de foto's »

St. Gertrudis wordt afgebroken
Hans Roem kreeg van de gemeente door dat ze nu begonnen zijn bij Gertrudis om af te breken (zie ook de foto's van Gerard Ruikes)
Ze zijn nu bezig met de bovenkant en mogelijk volgende week onder de grond. Wie tijd heeft loopt er geregeld even langs om de zien wat er inzichtelijk wordt. Let vooral op de delen van de oude stadsmuur en maak daar foto's van. Een heel stuk stadsmuur zou nog mooier zijn om te bewaren. Ook heeft daar de oude kerkschuur gestaan en bewoning binnen de stadsmuur waterputten. Veel scherfmateriaal zou er kunnen opduiken. Als u iets bijzonders ziet, bel dan Hans: 0314 652207.
Gerard van Hunen, gemeentemedewerker en amateurarcheoloog houdt ook zijn ogen open, heeft ie beloofd.
Naar de foto's »

• Klapperstenen en smeltovens
Hans Roem meldt verder dat de archeologiegroep in het Berghse gebied een plaats heeft ontdekt waar ijzersmeltovens hebben gestaan. Het smelten van ijzer kan hebben plaatsgevonden vanaf de bronstijd tot de vroeg-Romeinse periode. Ze hebben restanten gevonden van de binnenwand van de ovens en veel ijzerslak (het rest product na het verbranden van klappersteen) het ijzer werd gebruikt voor gereedschap, gebruiksvoorwerpen en wapens.
Zie foto's op onze website »

Nog eens St. Gertrudis
De voorkant van het 'Oude Gasthuus' wordt gesloopt en er ontstaat dan voor even weer een doorkijk vanuit de stad naar wal en kasteel. ’s-Heerenbergers kunnen dan voor even weer een beetje zien hoe het er uit zag toen de oude boerderij nog naast het 'Oude Gasthuus' stond. Een aanbeveling om op te nemen in je weekeinde-wandeltocht of als je een ommetje maakt dan zeker even bij 'bloemenwinkel van de fam. Koster' of de 'oude chinees' een blik te werpen of een foto te schieten. Dit uitzicht komt waarschijnlijk de eerste 75 tot 100 jaar niet meer terug. (Bijdrage: Jos Mijnen, foto: Hans Hegman) Naar de foto's »

Verzin een tekstregel in het Barghs
Oproep: Stuur ons 'n mooie teksregel in 't Barghs dialek, b.v. uut 'n liedje, 'n gedicht of zelf bedach den 't beste ow gevuul veur Bargh uitdruk. Uut de inzendinge kie-ze wi-j d'r een den zal wodde aangebracht op 't ni-je Stadsplein in 's-Heerenberg.
Mail ow mooie tekstregel naor: info@heemkunde.nl


Stichting Mechteld ten Ham genomineerd voor cultuurprijs
De Stichting Mechteld ten Ham is genomineerd voor de Rabobank Cultuurprijs. Samen met vier andere kandidaten strijden ze voor de prijs die is ingesteld om kunstbeoefenaars een steuntje in de rug te geven en de cultuur in de regio te bevorderen.
Lees meer »

Actie behoud streektaal
In samenwerking met het comité van het Oost-Gelders Streektaaldictee is het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers een handtekeningenactie gestart voor erkenning van het Nedersaksisch als regionale taal. Minister Spies heeft eind maart een verzoek hiertoe door verschillende Nedersaksische overheden afgewezen. Teken allen!!
Lees meer »

Heiligen in het oosten
Voor onze middeleeuwse voorouders was de werkzaamheid van de heiligen in de wereld van alledag overal voelbaar. Die werkelijkheid is voor ons mensen van de 21e eeuw maar moeilijk te begrijpen. Om zich een beeld van de omgang met de heiligen te vormen, moet de historicus bijna als een antropoloog te werk gaan. Gerke Hoekstra heeft dat gedaan voor zijn boek over de patroonheiligen van de Achterhoek en Liemers. Allerlei heiligen van St. Agatha tot St. Wllibrordus passeren de revue, zo ook de patroonheiligen uit ons Berghse land.
Voor 22,50 euro verkrijgbaar in de boekhandels in de regio.
ISBN 978 - 90 - 70238 - 55 - 1

Britse piloot herdacht, 70 jaar na crash bij Kilder
De nu 83-jarige Kildernaar Berndje Bodde zag als jochie van 13 in 1942 in Kilder een Britse bommenwerper neerstorten. Kildernaar Clemens Harmsen heeft zich op die geschiedenis gestort en spoorde de nicht van de omgekomen piloot Cedric Mardon op. In het weekend van 15 april was ze in Kilder voor een eerbetoon aan haar heldhaftige oom, waarbij ze ook Berndje Bodde bezocht. (foto graf Cedric Mardon op kerkhof Kilder: Gerhard Pas)
Lees meer »
Lees er meer over op Bergapedia »


Het oude kasteel herleefde
Met een groot aantal genodigden waaronder de Vorst van Hohenzollern (zie foto) was de Heemkundekring Bergh aanwezig bij de officiële opening van de tentoonstelling "100 jaar van Heek op Huis Bergh", een terechte aandacht voor het feit dat de familie van Heek al een eeuw lang onlosmakelijk met de stad ’s-Heerenberg en haar omgeving verbonden is.

Jan Herman van Heek kocht in 1912 de door Wilhelm Vorst van Hohenzollern in Sigmaringen het al tijden niet meer gebruikte en daardoor in verval geraakte kasteel met andere gebouwen, landerijen en bossen voor de prijs van 850.000,00 mark wat nu zo’n 4,8 miljoen euro zou zijn geweest.
Een behoorlijke investering voor de 39 jarige zoon van een Enschedese textielfabrikant en dan is onvoorwaardelijke liefde voor cultuur- en kunstgeschiedenis onontbeerlijk, wat in die eeuw wel is gebleken bij van Heek en zijn familie van nature aanwezig te zijn geweest en nog is.
Gelijk met deze opening werd een boekwerk over die periode gepresenteerd, geschreven door Chris Ruikes en met de medewerking van de Stichting Huis Bergh en vele anderen aangeboden door de gemeente Montferland. (Bijdrage: Gerard Booms, foto: Gerard Ruikes) Naar de foto's »

Burgers Dierenpark en Joodse gemeenschap in Old Ni-js
• In Old Ni-js 66 komt Burgers Dierenpark te ‘s-Heerenberg, thans Burgers Zoo te Arnhem nog eens onder de aandacht. In Old Ni-js nummer 15 van december 1989 staat een artikel over het ontstaan van Burger’s Dierenpark. Dit nummer is inmiddels uitverkocht. Maar regelmatig informeren lezers nog naar het verhaal. Vandaar dat het op veler verzoek nog eens wordt teruggegaan naar het prille begin van het huidige Burgers Zoo.
Benny maakt ons er nog op attent dat volgend jaar niet alleen Burgers Zoo 100 jaar bestaat, maar dat ook de Familie Bioscoop van Schuurman in 's-Heerenberg 100 jaar geleden is begonnen. In 1986 is die weer afgebroken om plaats te maken voor de huidige zaal. (Bijdrage: Benny Schuurman)
Lees meer »

• Nummer 26 t/m 29, waarin de Joodse gemeenschap van Bergh omschreven is, zijn bij het Heemkundehuis niet meer te koop maar dit onderwerp is in nummer 75 opnieuw uit gebracht en aangepast. (Bijdrage: Benny Schuurman)
Lees meer »


Veldwerkgroep Zeddam - Vinkwijk - Vethuizen
De bijeenkomst van de Veldwerkgroep Zeddam - Vinkwijk - Vethuizen (ZVV) op 31 maart in de Majella-zaal van huize Sydehem mag geklasseerd worden als wel geslaagd.
Het bezoekers aantal was niet groot maar wel bijzondere kwaliteit. De groep heeft méér dan honderd ontbrekende namen kunnen invullen en ook historische foto's kunnen binnenhalen. Met name de opkomst van de bewoners van Sydehem was goed voorbereid, met name door Mirjam Groot Wassink. De service was uitstekend en de sfeer enthousiast. (Bijdrage: Gerhard Pas)

OPROEP
De Veldwerkgroep ZVV zit dringend verlegen om hulp bij het inscannen van foto's en de registratie daarvan. Liefhebbers kunnen zich melden bij het secretariaat van de Heemkundekring Bergh: info@heemkunde.nl.



Lezing Goderd van Heek groot succes
De lezing van Goderd van Heek over 100 jaar Van Heek op Huis Bergh op donderdag 22 maart j.l. in het Koetshuis was weer een groot succes. De heer Van Heek heeft in de afgelopen jaren vaker een lezing verzorgd voor de Heemkundekring en elke keer hing het in grote getale opgekomen publiek aan zijn lippen. Ook nu weer konden we genieten van zijn herinneringen en leuke anekdotes, doorspekt met humor, zoals alleen meneer Goderd het kan vertellen. Wij krijgen er maar geen genoeg van. (foto: GertWillem Römer)


E-mailadres wijzigen
Veel mensen krijgen een nieuw e-mailadres, doordat ze glasvezelkabelabonnement nemen. Om te zorgen dat u deze nieuwsbrief blijft ontvangen, kunt u het volgende doen:
Meldt u af door te klikken op de link onderaan de nieuwsbrief. Meldt u vervolgens weer aan op onze website.


Help ons aan materiaal voor de maandelijkse nieuwsbrief
Als u interessante stukjes in bladen, kranten, internet enz vindt over heemkundige zaken uit onze streek (voormalig Bergh) stuur die dan naar ons op (bv. per e-mail: info@heemkunde.nl)


Tentoonstelling werken van Karl Pospischil
In de maanden mei en juni 2012 is er in het Rheinmuseum te Emmerik een tentoonstelling te zien van kunstwerken van de kunstschilder Karl Pospischil. Deze tentoonstelling is ook voor ons erg interessant.
Karl Pospischil werd geboren op 04-11-1869 te Znaim (Tullniz) in Tsjechië. Hij studeerde met succes aan de Kunstakademie in Wenen en verhuisde in 1925 naar Emmerik, omdat hij in Wenen niet genoeg opdrachtgevers kon vinden. Nog in hetzelfde jaar kwam hij in contact met de Rentmeester op de Bijvank, de legendarische Peter Meisters. Zij werden goede vrienden.
Pospischil schilderde bijgevolg veel objecten aan onze kant van de grens, zoals bijvoorbeeld een Gezicht op Stokkum en verschillende stukken waarin hij landschappen in Bergh vastlegde. Ook was hij sterk in het schilderen van portretten. Zo schilderde hij bijvoorbeeld pastoor Van Sonsbeeck, (zie foto), de befaamde eerste pastoor van Stokkum, die de Suitbertuskerk heeft gebouwd.   
Er wordt in het Liemers Museum te Zevenaar een reeks dagboeken van Peter Meisters bewaard waarin Karl Pospischil herhaaldelijk voorkomt. Interessant is dat hij daar steeds Professor Karl Pospiscjil wordt genoemd. Hij overleed op 08 november 1933 te Emmerich am Rhein.
De tentoonstelling wordt voorbereid door Hubert Meenen, vroeger hoofdonderwijzer van de school in Huthum en voorzitter van de Emmericher Geschichtsverein. Hij heeft inmiddels 37 werken van Karl Pospischil opgespoord. 
Lees meer op Berghapedia »


Fotoherkenningsmiddag Zeddam-Vinkwijk-Vethuizen
De Fotoherhenningsgroep Zeddam Vinkwijk en Vethuizen van de Heemkundekring is op zaterdag 31 maart van 14.00 uur tot 16.30 uur aanwezig in de Majellazaal van Huize Sydehem. Kom kijken naar oude foto's. Wij zijn op zoek naar namen en gegevens. Breng uw oude foto's mee voor het HKB-archief. Wij zullen deze voor u kopiëren en zonodig repareren. Ook bidprentjes zijn welkom. Info: 653161, 662603 of 652207.


Nieuw op Berghapedia.nl
• Benny Schuurman is nog steeds oude nummers van Old Ni-js die niet meer te koop zijn aan het scannen Inmiddels heeft hij ON nummer 6 en ON nummer 12  (het Varwijk-nummer) gescand. ON nummer 13 komt er aan.
• Jan van den Bosch heeft twee mooie foto's geplaatst van de Borstelfabriek. Ze vertellen heel wat over de binnenstad van 's-Heerenberg, zoals Zeddamseweg, Villersgangetje, Molenpoortstraat, Stadsplein en Walstraat
• Marcel Messing, onze verre neef, plaatste gegevens over de voormalige ijzergieterij Vulcaansoord in Terborg met daaromheen families en transacties.


Dialek nog bes leavend
Hierbaove hi-j al wat könne lèze aover dialek as teks in de aopenbare ruumte, 't Stadspein in 's-Heerenberg (Sirrebarg a-j wilt). Leuk veur ons zelf en leuk veur de toeriste. Maor gi-j heurt steeds vaker dat 't dialek verdwient en dat de jeugd 't nie-t meer kan praote. Toch bliek dat 't met völ energie leavend wöd geholle. Onlangs is op de 'Wèèk van 't Achterhoekse en Liemerse boek' weer 't een en ander aan dialekliteratuur gepresenteerd en genomineerd. 't 'Smaakboek, Achterhoeks fruit' het eerste pries gewonne »

Ook het zich pas een ni-je popband gepresenteerd, de dialekband 'The Bruurkes' met niet de minste raspopartieste die wi-j in de Achterhoek riek zun. Oordeel zelf mor »



En laote wi-j niet vergète dat wi-j zelf ook niet slecht bedeeld zun met dialekmuziek. Denke wi-j aan corifeeën as (van links naor rechts) André van Gessel, Henry Wellink, Natasja Barkhuizen, Fris van de Draod (zie foto - van alle vier is 'n podcast-interview te beluustere op onze website) en natuurluk de Barghse Jonges. Wöd 't onderhand niet 's tied veur een Nacht van 't Barghse lied of een Bargh dialekfestival? Wie d'r wat in zut mot zich mor melde.
En a-j zelf 's wat wilt schrieve, dan kö-j hier kieke wie ow zun veurgegaon. »
Alles wat'r op dialekgebied gebeurt juicht de Heemkundekring in ieder geval van harte toe. Zelf hemme wi-j op woensdag 26 september een dialekaovond: 'Ach, lieve tied'. Kö-j dat vas opschrieve.


Cursus Oud Schrift
Alex Koster meldt het volgende: In het voorjaar zullen wij, bij voldoende deelname, weer starten met een cursus lezen van oud schrift voor beginners. Dit zal plaatsvinden in Doesburg. Indien er echter bij de verenigingen meerdere belangstellenden zijn, kan de cursus ook op locatie worden gegeven.
Er kunnen maximaal 12 mensen deelnemen. De kosten zijn waarschijnlijk 70 euro per persoon en het gaat om 10 lessen. De lessen zullen vermoedelijk 's avonds zijn, maar kan dus ook overdag bij voldoende belangstelling.
Ook zijn we de belangstelling aan het peilen voor een cursus kadasteronderzoek (halve tot hele dag) en een cursus historisch onderzoek voor beginners. Kosten etc. nog niet bekend. Indien hier belangstelling voor is, kan men zich al bij ons opgeven.
Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg, tel. 0313-481319 of per mail: sald@freeler.nl of info@liemersverleden.nl


Fotowandelingen
Gezien de belangstelling van diverse natuurliefhebbers voor de fotowandelingen zal ook in 2012 dit initiatief weer vervolg krijgen. Vanaf 1 april vertrekken weer wekelijks fotowandelingen onder leiding van natuurfotograaf Ad van Roosendaal vanaf camping Brockhausen of omgeving. De nadruk ligt echt op fotografie en natuur(beleving). De vroege vogelwandeling, de avond-nachtwandeling en herfstwandeling blijven erin. Natuurlijk zijn er nog andere ideeën. Hopelijk kunnen we in de zomer 2012 ook weer een openlucht presentatie houden, zoals die in 2010 2 x geweest zijn en dit jaar een keer in de zaal gehouden is. Er staan ook nog een aantal winterwandelingen gepland. Nadere informatie kunt u binnenkort op de website van Camping Brockhausen en op de website van Ad van Roosendaal vinden.

Een kasteelheer en zijn land
De nieuwe tentoonstelling over Van Heek en het landgoed van Huis Bergh wordt vanaf 13 april: Een kasteelheer en zijn land. Entree: € 8,50 p.p. kinderen 5-13 jaar € 5,00 Adres: Kasteel Huis Bergh, Hof van Bergh 8, 7041 AC ‘s-Heerenberg, 0314-661281, www.huisbergh.nl.


• Maart

Natuur Actief 20 maart
Een vaste groep bezoekers kent Natuur Actief inmiddels. Natuur Actief is een werkgroep van IVN Oude IJsselstsreek en IVN Montferland en organiseert gezellige, informatieve avonden voor natuurliefhebbers. Ook niet IVN-ers zijn van harte welkom! De avonden worden elke derde dinsdag van de "winter"-maanden georganiseerd in Hotel Ruimzicht te Zeddam.

Op één Natuur Actief avond komen altijd een stuk of vijf onderwerpen aan bod - waarvan drie uitgebreid- zodat er voor iedereen altijd wel wat interessants bij zit. Er worden presentaties in verschillende vormen gegeven en meestal is er ook een interactief onderwerp en kan de bezoeker bijvoorbeeld meedoen met een discussie of een kennisquiz.

De eerstvolgende Natuur Actief avond vindt plaats op dinsdag 20 maart aanstaande en start om 19.30u. De entree bedraagt €2.50.
Tijdens deze avond vertelt Hans Roem over de insecten die op dit moment allemaal te voorschijn komen. Hij neemt daarbij een aantal exemplaren ter bezichtiging mee. Daarnaast komt Trudi Woerdeman van de Warande in Laag Keppel haar passie voor Stinzenplanten met de bezoekers delen. Zij neemt stinzenplanten en een door haar zelf geschreven boek (€35) mee. Deze kunnen in de pauze aangeschaft worden. Tot slot wordt terug gegaan naar de ijstijd met René van Uum. Hij is namelijk verwoed verzamelaar van botten en dergelijke uit de ijstijd en kan er zo een expositieruimte mee vullen. Die ruimte heeft hij op dit moment helaas niet, maar hij komt de bezoekers van Natuur Actief wel graag één en ander vertellen.

Klik hier voor meer informatie


• FEBRUARI

• Old Ni-js op Berghapedia
Ben Schuurman heeft op Berghapedia.nl verschillende nummers van Old Ni-js geplaatst. Het gaat om de nummers Old Ni-js 5, 9, 11 en 25 die niet meer te koop zijn. Hij heeft ze compleet gescand.

Verder heeft Ben foto's van de Rijnbrug bij Emmerik en een foto van de drie kinderen van Simon Cohen. Simon en zijn gezin hebben de oorlog niet overleefd. Simon en zijn gezin hebben de oorlog niet overleefd. Op een dag in 1943 zijn Roosjen en haar kinderen 's morgens vroeg om een uur of vier, vijf met de tram naar Doetinchem gegaan en van daar naar het concentratiekamp Westerbork. In het bevolkingsregister van de gemeente Bergh staat dat de
familie Cohen in het voorjaar van 1943 van Westerbork op transport werd gesteld naar het vernietigingskamp Sobibor in Polen.
Naar de bijdragen van Ben »

• Archeologisch onderzoek in Kilder
Op het voormalig trainingsveld van de voetbalvereniging S.V. KIlder is archeologisch onderzoek gedaan. Hans Roem van de Archeologische werkgroep van de Heemkundekring schrijft daarover het volgende:
De verwachtingen waren hoog op het vinden van een aantal graven uit de ijzertijd tot de Romeinse tijd. Uiteindelijk zijn er twee graven gevonden met botrestanten van een crematie uit die periode. Verder een Romeins mes, veel potscherven uit de IJzertijd en een nog niet geïdentificeerd stuk ijzer (mogelijk een haarpin uit de Romeinse periode.
Foto's daarvan staan op onze website »
Als er mensen zijn in Kilder of andere gebieden in Bergh die scherven of andere voorwerpen gevonden hebben laat het ons horen, wij willen deze graag determineren en bekijken.

Bestemmingsplan Kilder van de Gemeente Montferland 29 december 2011
Vanaf pagina 40: 3.4.2 Archeologie

Het trainingsveld wordt verplaatst naar het westen waar nu nog akkerbouwland ligt. Hiervoor is een archeologisch rapport gemaakt door Archeodienst uit Zevenaar dat een mooi inzicht geeft in de archeologische waarde van het betreffende gebied. »

Vooral in 's-Heerenberg zijn er op dit moment veel bouwprojekten en er komen er nog meer bij. Sommige liggen in het oude centrum. Bij uitstek vindplaatsen van archeologisch materiaal. Wij vragen eenieder alert te zijn en er af en toe eens een kijkje te gaan nemen. Als u vreemde of bijzondere dingen ziet, meld dat dan bij ons. info@heemkunde.nl

Verzorgingshuis Gertrudis
Aangezien er voor Gertrudis geen bestemmingsplanwijziging nodig was (men blijft binnen de grenzen van het huidige bestemmingsplan) hoeft er ook geen archeologisch onderzoek plaats te vinden. Toch kunnen hier tijdens de bouw interessante zaken zichtbaar worden. Oude muren, putten, houten rondingen van putten, scherven enz. Als u iets ziet van dien aard, dan moet het onderzocht worden. Dus als u zoiets ziet, meld het ons en neem er foto's van.


• Orgel St. Pancratiuskerk wordt gerestaureerd
Na de grote opknapbeurt van de St. Pancratiuskerk in 's-Heerenberg in 2008, waarbij o.a. de oorspronkelijke decoraties op muren en plafond weer terug zijn gebracht, bleef er een grote wens over: de resaturatie van het orgel.
De opdracht voor de bouw van het orgel is in 1906 aan Maarschalkerweerd verstrekt, tien jaar na de bouw van de St. Pancratiuskerk. In 1907 werd het in gebruik genomen.
Het duurde tot januari 2011 voor de restauratie van het orgel in gang werd gezet. De restauratie werd verricht door Elbertse Orgelbouw in Soest. In november 2011 werd het in delen naar Soest vervoerd. Vader Elbertse werkte bij Maarschalkerweerd en het volledige archief daarvan is nu bij Elbertse. Alle documentatie was dus voorhanden. Begin januari 2012 is het orgel weer in elkaar gezet. Op dit moment vindt de intonatie van de pijpen plaats. Eind maart hoopt men het instrument weer speelklaar te hebben. Ergens in juni zal het orgel weer officieel in gebruik genomen worden.
Foto's van Gerard Ruikes gemaakt tijdens de opbouw van het orgel »


• De Fotoherkenningsgroep Zeddam-Vinkwijk-Vethuizen
zal op zaterdag 17 maart a.s. van 14:00 tot 16:00 uur zitting houden in het Gildegebouw in Zeddam. Belangstellenden zijn van harte welkom, waarbij men kennis kan nemen van oude foto’s uit het genoemde werkgebied. Men kan daar namen bij vermelden, maar ook kan men oude foto’s meebrengen, die worden geregistreerd, gescand of gekopieerd. Ook bidprentjes voor het genealogisch archief zijn welkom. Informatie te verkrijgen bij Henk Timmermans 0314-651989 of Gerhard Pas 0314-653161


• Pater Klomp, oud-pastoor van Braamt, overleden
Op 29 januari j.l. is rond 16.30 uur in Gennep in het kloosterbejaardenoord pater A.W. Klomp (oud pastoor van Braamt en voorganger van de Vreeze)  na een langdurige ziekte overleden. Pater KLomp werd in augustus 1981 pastoor van de parochie van O.L.V. Altijddurende Bijstand in Braamt als opvolger van pastoor Scheublin. Pater Bertus Klomp was in juli 2011 60 jaar priester, maar vanwege zijn ziekte werd het feest al eerder, op 28 april gevierd. Op onze website bij 'Nieuws' een paar mooie foto's met o.a. Berghse Heren: pater Klomps, pater Johan, pater Rinke de Vreeze en pastoor Nollen »

Downloads: Rouwbrief en bidprentje


• Jos Palm: Teloorgang van de moederkerk
Piet en Greetje Palm uit Zeddam trouwden in 1948 en kregen zes kinderen. Hun zoon, radiopresentator Jos Palm, schreef onder de titel 'Moederkerk' een boek over hun leven en de enorme betekenis die de katholieke kerk daarin had. De alom aanwezige kerk van hun jeugd werd na het Tweede Vaticaans Concilie tegen de zin van Greetje en Piet gemoderniseerd. En tot overmaat van ramp kozen hun kinderen voor Marx, Mao en de SP. Katholiek Nederland TV gaat met Jos Palm terug naar de kerk van zijn moeder, de Sint Jan in Arnhem.
Wikipedia »
Interview Tros Nieuwsshow »
RKK bij 4:35 min »
Bespreking van het boek in het Katholiek Nieuwsblad »
Bespreking van het boek in de Volkskrant »

De makers van het radioprogramma over de "onvoltooid verleden tijd" (OVT) van de VPRO streken op zondagmorgen 5 december 2010 neer in Huis Bergh. Presentatoren Jos Palm (van oorsprong een Zeddammer) en Mathijs Deen (uit het Twentse Boekelo) namen samen met gasten Prof. Henk van Os, historicus Conrad Gietman en de archivaris van Huis Bergh, Peter Bresser, de rijke geschiedenis van het Huis Bergh onder de loep.
Hier zijn foto's van GertWillem Römer te zien »


• Renovatie en verbouw klooster
Fred Heuvel heeft namens de Heemkundekring als enige fotograaf toestemming gekregen van Woonzorg Nederland om foto's te maken van de verbouwing/renovatie van het klooster. De foto's vormen straks een mooie documentatie van het hele project. De foto's staan op onze website met bijschriften van Fred zelf.
Wij willen ook graag foto's bij elkaar brengen die bij eerdere bezichtigingen, zoals tijdens de jaarvergadering van 2008, door velen van ons zijn gemaakt.
Foto's van de renovatie/verbouwing gemaakt door Fred Heuvel »

• Barghs dialect op het Stadsplein
Het Stadsplein in 's-Heerenberg ondergaat in 2013 een ware metamorfose. Er worden door verschillende partijen, waaronder de gemeente, de ondernemersvereniging St. Martinus en de Stadsraad-west plannen gemaakt. Er zal in de plannen naar de geschiedenis van de stad en de streek verwezen worden. O.a. zal het Barghs dialect een plekje krijgen op het plein. Wij roepen eenieder op om een mooie tekstregel of meerdere uit b.v. een gedicht of een liedje in het Barghs dialect in te zenden. Het zou b.v. een tekst kunnen zijn die het beste je 'thuisgevoel' verwoordt. Of een tekst die slaat op een belangrijke of ontroerende gebeurtenis uit Bergh. Stuur uw teksten naar info@heemkunde.nl. Wij zorgen ervoor dat ze bij de juiste instantie terecht komen.


• Historisch museum en Heemkundekring in oude raadhuis?
Stadsraad 's-Heerenberg-west heeft tijdens de raadsvergadering van de gemeente Montferland op donderdag 26 januari gebruik gemaakt van het burgerspreekrecht en een plan voorgelegd om een cultuurhistorische invulling te geven aan het oude raadhuis, inclusief de voormalige burgemeesterswoning. Dat plan behelst o.a. de huisvesting van de Heemkundekring, een historisch museum/expositie, een dependance van de VVV, een galerie voor hedendaagse kunst. De functie van de trouwzaal blijft behouden. De ambtenaren van de gemeente verhuizen in 2014 naar Didam. De raadszaal en publieksfuncties blijven in 's-Heerenberg, gedeeltelijk in het verbouwde voormalige klooster. Het plan is bij alle partijen goed gevallen. Men wil het een kans geven, mits het financieel onderbouwd kan worden. Wij houden u op de hoogte.


• Uniek stukje film 's-Heerenberg van familie Misset
Ergens eind jaren dertig rijdt een ruiterstoet onder grote belangstelling van omstanders door de Hofstraat in 's-Heerenberg. De dames en heren van het Misset-gezelschap stappen af en gaan wellicht op bezoek bij de familie Van Heek op Huis Bergh. Duidelijk is links het Muldershuis te zien met daarnaast het Groenenhuis, op de achtergrond hotel Burgers. Rechts van het oude gemeentehuis het huis Beijer dat de gemeente in 1929 had aangekocht voor de huisvesting van politie (die in het filmpje voor de veiligheid zorgt) en gemeenteontvanger en waarvan de bovenverdieping als woning van de chef-veldwachter diende. Johan Heuvel schreef ons ooit: hier woonde vroeger mijn vrouw Marian Wissink, dochter van de vroegere gemeentebode Jan Wissink. Ook was hier het belastingontvangkantoor gevestigd. Geheel rechts is het ziekenhuis van de St.Theresiastichting te zien.
Bekijk het filmpje op Barghief »

• Een kasteelheer en zijn land - Jan van Heek, bosbouwer en natuurbeschermer
Tentoonstelling 13 april 2012 - 1 maart 2013
In 2012 is het honderd jaar geleden dat Jan Herman van Heek het kasteel met bijbehorende bossen en landerijen kocht van de Vorst van Hohenzollern.
Huis Bergh schenkt in dit jubileumjaar aandacht aan het landgoed, door in een tentoonstelling de gevarieerde en bewogen relatie met de landerijen vorm te geven aan de hand van objecten en ervaringen. In de tentoonstelling zullen schetsen van Jan Herman van Heek te zien zijn en stukken uit het archief. Lees meer op onze website »
Zie ook de website van Huis Bergh »


• Berghse Kei
De Berghse Kei, de hoogste onderscheiding van de Olde Waskupen, is dit jaar toegekend aan de organisatie van de JCL Montferland Run. Carlo Jansen nam vrijdagavond voor carnaval samen met zijn vrouw Silvia tijdens een druk bezochte receptie van de ’s-Heerenbergse vereniging de versierselen in ontvangst. De onderscheiding wordt jaarlijks toegekend aan een persoon of instantie, die zich verdienstelijk heeft gemaakt op maatschappelijk of sociaal-cultureel gebied.
Netje Berndzen-Kniest, voormalig voorzitter van onze Heemkundekring mocht in 2000 de Kei namens onze vereniging in ontvangst nemen »


• De Oswalduskerk en haar bewoners 2011
In 2011 werd herdacht dat het 200 jaar geleden is dat de St. Oswalduskerk in Zeddam door de protestanten werd teruggegeven aan de katholieken. Ter gelegenheid daarvan heeft Gerrie Bisselink een mooi boekwerkje geschreven getiteld: "DE SINT OSWALDUSKERK EN HAAR BEWONERS" (Zeddam heeft de enige kerk in Nederland met Oswaldus als kerkpatroon!). Die herdenking is door beide kerkgemeenschappen op een bijzondere manier samen gevierd.
Het boekje is te koop bij bakkerij Kaspers en groene vakwinkel Klein Obbink in Zeddam en bij Gerrie Bisselink in 's-Heerenberg.
Gerrie is bereikbaar op zijn mobiele nummer 06 - 38559679 of thuis (als de storing is opgeheven 0314-661007)
De DVD die door de Foto- en Filmgroep van de Heemkundekring is gemaakt kost € 7,50 exclusief €2,00 portokosten en kunt u bestellen via info@heemkunde.nl


• Kunst en Kunstig
Na het zeer succesvol verlopen Kunst en Kunstig weekend in oktober 2011, zijn bestuur en commissies al volop bezig met het komend weekend van 5, 6 en 7 oktober 2012 in Zeddam.
Na het 15 jarig jubileum, zal de manifestatie dit jaar volledig geconcentreerd worden in de mooie, toeristische Bovendorpsstraat. In de vorige 15 jaar heeft Ton Bekker als voorzitter de manifestatie gemaakt zoals het nu is. Het was tevens zijn laatste jaar als voorzitter en door het bestuur is Leo Venderbosch als zijn opvolger gekozen.
Lees meer »


• Oma Maria Constantia van Ewijk
Van Nanny Verheijen ontvingen we het volgende mailtje: Op mijn verhalenwebsite heb ik een verhaal geplaatst over het leven van mijn oma Maria Constantia van Ewijk, geboren in 's Heerenberg, dochter van hoofdonderwijzer S.H.W. van Ewijk. Een deel van de gegevens heb ik destijds doorgestuurd gekregen van dhr. Lukkezen, daarom staat zijn naam ook vermeld onderaan het artikel.

Voor de genealogie van Nanny kun je hier terecht »


• Kunstwerk heks op rotonde
Het sprookjesbeeld van de heks op een bezemsteel van Patrick Beverloo op de rotonde in 's-Heerenberg wordt Mechteld ten Ham genoemd in de media. Degenen die het ware verhaal van Mechteld kennen, weten wel beter. Mechteld ten Ham was een gewone vrouw die op een tragische wijze door roddel en achterklap door haar 'medeburgers' de dood in werd gedreven. Ze was allesbehalve een sprookjesfiguur. Hoewel… in sprookjes zit meestal nog een moraal. Het goede overwint en het kwade delft het onderspit. Haar kwaadsprekers hadden dus eigenlijk ten onder moeten gaan. Zelfs als sprookje klopt het verhaal van Mechteld dus niet. Beverloo heeft gekozen voor het geromantiseerde beeld van een 'heks' dat past het in het commerciële plaatje van 's-Heerenberg heksenstad. Gelukkig heeft hij het beeld in zijn vormgeving voldoende geabstraheerd en heeft hij zich niet laten verleiden om er een 'Efteling-heks' te maken.
Voor de andere rotonde even verderop heeft Beverloo gekozen voor lisdodden als motief die de relatie met water en de Wetering benadrukken.
Bij de Heemkundekring is het Boekje 'Mechteld ten Ham, het ware verhaal over de 'heks' van Bergh' te koop, waarin naast het ware verhaal van Mechteld o.a. aandacht besteed wordt aan de heksenprocessen in Nederland.


• Naturschutzstation Niederrhein
Naturschutzstation Niederrhein nodigt u graag uit voor een beknopte presentatie van haar project “Speuren naar bosgeschiedenis” en de lancering van de website voor dit project.
Op vrijdag 2 maart van 10.00 tot 12.00 uur wordt u op Kasteel Huis Bergh ontvangen ook namens de project partners:
- Stichting Huis Bergh
- Natuurmonumenten Montferland
- Natuurmonumenten Noordoost-Brabant en Mook
- Staatsbosbeheer
- Regionalforstamt Niederrhein
Uitnodiging voor de presentatie »
 www.nabu-naturschutzstation.de


• DVD Effe Kie:ke in Bergh 2011
De FF-groep heeft een DVD gemaakt met als titel: Effe Kie:ke in Bergh 2011. Deze film bevat nieuwsflitsen. Die DVD is te koop voor € 7,50.
Als u voor de editie van Effe Kie:ke in Bergh 2012 tips voor wetenswaardigheden heeft, stuur die dan naar info@heemkunde.nl, zodat we die in de komende film kunnen opnemen. 
De Foto- en Filmgroep moet het toch vaak van horen zeggen hebben. U kunt ons enorm helpen door tips door te geven. Dat kan van alles zijn dat met Bergh te maken heeft.

• JANUARI


Jaarvergadering
Zoals elk jaar houdt de Heemkundekring de jaarvergadering aan het begin van het jaar. Op zaterdag 21 januari vindt die niet traditioneel plaats in 's-Heerenberg, maar in Braamt in de Olde Boerderije, waar ook onze laatste ledenavond van 2011 is gehouden. De jaarvergadering start om 14.30 uur waarna de Foto- en filmgroep wederom een heus “Polygoon” 2011 Jaaroverzicht vertoont. Rond 17.00 uur gaan we aan tafel voor het vermaarde ‘bord moes’. Wilt u mee eten? Dan dient u er voor te zorgen dat € 13,50 p.p. (boerenkool met rook-, en verse worst en spek met zuur, koffie en 1 consumptie) voor 15 januari 2012 is bijgeschreven op ons rekeningnummer 3266.87.084.


Prachtige documentaire bombardementen op Doetinchem eind WOII
In 2005 maakten Wim Maatman en Karel Berkhuysen een documentaire over de bombardementen op Doetinchem aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, een week voor de bevrijding. Was het misschien een gerichte actie of een vergissing van de geallieerden. Met behulp van uniek filmmateriaal, ooggetuigen en onderzoekers trachten ze hier een antwoord op te geven. De film is een goede aanvulling op hetgeen Edwin Zweers ons vertelde en liet zien in zijn lezing over de bevrijding van onze streek. Bekijk de film »


Jeugd wil meer weten over WOII
Ruim 80 procent van de jongeren vindt het herdenken van de Tweede Wereldoorlog belangrijk en wil daar ook mee doorgaan. Dat blijkt uit onderzoek van de Nationale Jeugdraad (NJR), dat is uitgevoerd met hulp van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Veel scholieren zouden het interessant vinden als iemand die de oorlog zelf heeft meegemaakt daarover in de klas komt vertellen. Dat lezen we in een berichtje van de NOS »


Kloostertuin en park worden opgeknapt
Onlangs heeft de gemeente aan de burgerij de plannen gepresenteerd voor het opknappen van de Kloostertuin en het Stadspark achter het klooster in 's-Heerenberg. Het klooster wordt op dit moment gerestaureerd en verbouwd tot appartementen. Wat de tuin en het park betreft blijft de cultuurhistorische waarde behouden, waarin ook de staties blijven bestaan. Het verval van de staties is iedereen al jarenlang een doorn in het oog. Benny Schuurman heeft alle staties inclusief de vernielingen door vandalisme uitgebreid in beeld gebracht op Berghapedia.nl. Lees meer over de staties »


Walsteeghuisje
Al tien jaar lang staat het daglonershuisje (een gemeentelijk monument) aan de Walsteeg in 's-Heerenberg op de nominatie om gerestaureerd te worden. Eindelijk was het eind vorig jaar zo ver. De bouwvergunning was verstrekt, maar al snel ging het mis. Men hield zich niet aan de bouwvoorschriften. Er ontstond een vrijwel compleet nieuwe pandje, zonder van de oude elementen gebruik te maken of deze toe te passen. De gemeente heeft daarop de bouw stilgelegd en de monumentencommissie heeft geadviseerd de monumentenstatus er af te halen. Er volgt nu overleg over waar het fout is gelopen.
Al eerder kwamen monumentale panden uit onze omgeving in het nieuws die bij nacht en ontij waren verdwenen. Wij kunnen dit met z'n allen voorkomen door alert te zijn en zuinig om te gaan met ons erfgoed.


OVD bestaat 25 jaar en heeft nieuwe website
Dit jaar bestaat onze zustervereniging de Oudheidkundige Vereniging Didam 25 jaar. Dat wordt op 16 september gevierd met o.a. de uitgifte van een jubileumboek. Dat wordt een fotoboek waarin mensen uit Didam en de buurtschappen en dorpen centraal staan. Maar nu is al de nieuwe website van de OVD te zien op www.ovd-didam.nl.
Daar staat ook het voorlopige feestprogramma.
De website is uitgebreid en heel overzichtelijk. Zo zijn er 118 artikelen te lezen en 613 foto's uit Didam en de voormalige gemeente Didam te bekijken.


Nog een keer de Liemers
Han Kamermans uit Herwen schreef ons dat hij a.d.h.v. de stukjes van John Thoben op de website van de HKB nog eens wat dingen op een rij heeft gezet betreffende de herkomst en schrijfwijze van de naam Liemers.
Hij schrijft: "Uitgangspunt voor mijn overwegingen inzake een mogelijke, resp. logische oorsprong van de streeknaam 'Liemers' is het navolgende tekstdeel uit het Thoben-rubriekje 'De Liemers staatkundig' en wel met betrekking tot de schrijfwijze 'de Lemmersche'. Want zo staat het dus geschreven in de pandbrief van 21 november 1402: 'Embryck (= Emmerich) de stad myt den Lande geheiten de Hetter en dat Land geheiten de Lemmersche'.
De volledige tekst is te vinden op de website van Han Kamermans » (doorscrollen tot bijna onderaan)
Graag wil hij uw mening horen.


Liemers Museum veel materiaal uit Montferland
De grenzen van de Liemers zijn meermaals een punt van discussie geweest. Het Liemers Museum dat als werkgebied de hele Liemers bestrijkt legt de oostelijk grens bij de Oude IJssel.
Het Liemers Museum was tot 1 juli 2009 gevestigd in de eeuwenoude havezate Mathena aan het Stationsplein in Zevenaar. Sinds februari 2010 is het gehuisvest in het voormalige hotel De Pauw Kerkstraat 16 te Zevenaar. Het Gelders Schuttersmuseum dat eerst in Didam gevestigd was is hier ook ondergebracht. Er is veel materiaal uit Montferland te vinden. Het ontstaan van het Liemerse landschap wordt in beeld gebracht en ook is er o.a. de historische bedrijfscollectie van de Turmac te bewonderen. www.liemersmuseum.nl


PAL brengt TOP 100
Het Poparchief Achterhoek Liemers (PAL) presenteert op dit moment samen met Optimaal FM de top 100 mooiste liedjes. De komende twee woensdagavonden zijn ze nog van 19.00 tot 21.00 uur op Optimaal FM te beluisteren. (foto: Henry Welling) Het is onvoorstelbaar hoeveel mooie popmuziek er in onze streek is gemaakt. Ons regionaal talent kan zich meten met het landelijk talent.
Eind van dit jaar zal ook een top 100 mooie Achterhoekse en Liemerse dialectliedjes worden gepresenteerd op Optimaal FM.
Verder wordt er de komende tijd begonnen aan het deel Liemers van de popencyclopedie "Popmuziek in Achterhoek en Liemers", waarin naast de popmuziek ook de jeugdcultuur wordt belicht. Als er mensen zijn die het leuk vinden om daar eens in te duiken en lokale bands en muzikanten op te sporen, dan kunnen die daar het PAL een groot plezier mee doen.
Het PAL is onderdeel van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) in Doetinchem, waarin het Staring Instituut is opgegaan. Meer informatie over de TOP 100: www.poparchief.nl


Productiebos wordt natuurlijk bos
Nu we toch in de natuur zitten, een bericht van Natuurmonumenten. Het Bergherbos wordt omgevormd van productiebos naar natuurlijk bos. Wij weten het allemaal: rechte rijen met fijnsparren die werden gebruikt voor mijnhout in de mijnen van Zuid-Limburg. Dat zorgde voor inkomsten om het landgoed en het kasteel Huis Bergh in stand te houden toen het Bergherbos nog helemaal in bezit van Huis Bergh was. Nu wordt het bos naar een natuurlijker gevarieerder bos omgevormd waar veel meer dieren kunnen leven. De grove den is inlands en blijft, maar de japanse larix, de douglas en de fijnspar zijn straks allemaal verdwenen om plaats te maken voor berk, beuk en eik. Het duurt zo'n 75 jaar tot de omvorming is gerealiseerd.
Lees er hier meer over »


Personen herkend:

Sprokkelen
Henk Timmermans schreef ons n.a.v. een foto die we eerder publiceerden: "Het echtpaar op de foto is Franciscus (Frans ) van Wessel, geb. 13-06-1874 (zoon van Theodorus van Wessel en Berendina Kopp in Stokkum, overleden 29-01-1945 in Stokkum en Theodora (Door) Visser geb. 24-11-1884, dochter van Jan Visser en Carolina Streub in Braamt, overleden 02-06-1962 in Stokkum.
Frans en Door trouwde 28-06-1906 in 's Heerenberg.
De foto is gemaakt voor de Graafschapbode.
Origineel is waarschijnlijk in bezit bij Henk Migchelbrink in Stokkum. Ik ben bezig met het stamboom van de fam Visser daarom deze kennis. Frans en Door waren oom en tante van mij. Voor verdere vragen hou ik me beschikbaar." U kunt uw reacties sturen naar info@heemkunde.nl.
Overigens, februari wordt weliswaar de sprokkelmaand genoemd maar dat heeft niets met sprokkelen te maken.

Uut de Olde Doos: Paalzitten
Willy Lukassen schreef ons een tijdje geleden n.a.v. een foto gemaakt op het Stadsplein tijdens de viering van 's-Heerenberg 600 jaar stad in 1979 zoals in Montferland Nieuws stond: "Met een lach ontdekte ik een foto van de Nacht van Bergh, gemaakt in augustus 1982, in het Montferlandnieuws.
Op de foto Hennie Baars en iets daarachter ikzelf. Destijds zat ik in millitaire dienst, zodoende dat ik het jaartal nog goed weet. Ik heb meerdere jaren meegedaan. Het laatste jaar zat ik 13 uur, 13 min. en 13 sec. op de paal. Ik heb dit onderdeel 3 x gewonnen. Dat waren nog eens tijden. Met een glimlach denk ik terug aan mijn tienerjaren!" Willy kan zich het jaartal blijkbaar beter herinneren, dus geen 1979 maar 1982.

Heeft u thuis een leuke foto voor 'Uut de Olde Doos', laat het ons dan even weten, info@heemkunde.nl.


Jaaragenda 2012
De nieuwe jaaragenda staat op onze website. 100 jaar Van Heek op Huis Bergh, het turbulente leven van Johan Maurits van Nassau gevolgd door een excursie naar Kleef, een dialectavond en een avond met ansichten in de Pluum in Stokkum zijn voorbeelden van boeiende verenigingsactiviteiten die ons te wachten staan in 2012.