In het ARCHIEF vindt u alle artikelen die in deze rubriek in de loop van de tijd zijn verschenen.

Wat was er actueel in 2010' Lees het hier.

NIEUWSBERICHTEN 2011


• DECEMBER

Jaaragenda 2012
De nieuwe jaaragenda staat op onze website. 100 jaar Van Heek op Huis Bergh, het turbulente leven van Johan Maurits van Nassau gevolgd door een excursie naar Kleef, een dialectavond en een avond met ansichten in de Pluum in Stokkum zijn voorbeelden van boeiende verenigingsactiviteiten die ons te wachten staan in 2012.


Wi-j gaon naor Heitkamp
De avond was een succes te noemen. In totaal zijn er ongeveer 70 mensen geweest. Zij hebben bij uitvergrote foto's namen van nog onbekende personen genoteerd, hebben van een doorlopende diapresentatie van Bennie Schuurman en Gerard Ruikes genoten en drie scanners waren min of meer constant oude foto's en documenten aan het scannen. Verder was het gewoon heel gezellig en heeft de Veldwerkgroep 's-Heerenberg/Lengel laten zien hoe leuk veldwerk voor de HKB is.

Al eerder, n.l. op zondag 6 november, was er een fotomiddag in Stokkum met een verrassend resultaat. Henk Harmsen doet daarover verslag in Old Ni-js nr. 80 (zie foto).

Mensen die voor hun kern ook zoiets willen doen, kunnen zich melden bij Edwin Zweers tel. 0314-664307 of edwinzweers@planet.nl


De Braamtse avond was een succes
Onder grote belangstelling is op 23 november jl. in de Olde Boerderi-je te Braamt een bijeenkomst van de Heemkundekring Bergh gehouden. Deze avond stond geheel in het teken van Braamt in vroegere tijden. De foto en filmploeg van de Heemkundekring hadden onder leiding van Jan Meurs in samenwerking met Leny van Dijk (inwoner van Braamt) een programma samengesteld. Voor de pauze werden er een drietal films gedraaid te weten: de slypsteen, de boomgaard en het lentekindje.
In de pauze konden de bezoekers foto’s van Braamtse mensen uit vroegere tijden bekijken, hierbij werd gevraagd naar namen van deze personen. Na de pauze werd een eigen productie van de film en fotoploeg getoond over de smederij van Marselis in Wijnbergen. Al met al een geslaagde avond.
In de afgelopen tijd is er een werkgroep in Braamt opgericht die probeert het verleden in Braamt vast te leggen en in kaart te brengen. In 2012 zal deze werkgroep een middag organiseren waarin ook uw medewerking zal worden gevraagd om het verleden van Braamt in beeld te brengen. Nadere berichtgeving volgt. Nadere inlichtingen is te verkrijgen bij Leny van Dijk, Dinie Jansen en Briggitta van Velsen-Ampting.


Korte inhoud Old Ni-js
• C14 datering van opgravingen in 's-Heerenberg
John Thoben legt uit hoe de ouderdom van de bewoning van 's-Heerenberg kan worden bepaald m.b.v. de C-14 methode. Daaruit blijkt de stad al bestond en redelijk dicht bewoond was ver voor het stadsrechten kreeg.
• KAJ (Katholieke Arbeiders Jongeren) in 's-Heerenberg
Vrijetijdsbesteding, algemene vorming en (geestelijke) ontwikkeling waren het doel om de jeugd op te voeden met ruggegraat tussen 1946 tot 1965.
• Het Jacob Courtainorgel in de NH kerk in Zeddam
Het orgel in deze kerk is in 1813 geplaatst en is afkomstig uit de kleine Rooms Katholieke kerk van Doesburg. Het orgel kent een interessante geschiedenis. Jacob Courtain, de orgelbouwer was woonachtig in Emmerik. Gerhard Pas speurde de geschiedenis na. In onze kerstpodcast hoort u een Preludium van Bach dat gespeeld wordt op dit orgel.
• Een grote schoolfoto uit Azewijn uit 1937 met 131 kinderen en… hun namen.
• De rubriek Geestelijk Erfgoed
Op 17 mei [2008] om 10.00 uur werd Peter Ambting uit Beek in de Utrechtse Sint- Catharinakerk door de aartsbisschop van Utrecht Mgr.Dr. W.J. Eijk tot priester gewijd. Daags erna, op zondag 18 mei om 10.00 uur droeg hij voor het eerst de H. Mis op in de parochiekerk van Sint-Martinus in Beek. Peter Ambting tekende zelf zijn ervaringen op.
• Dialecthuukske:
Het verhaal 'Leaverworst veur Edammer Kaes' van Ton Meijer en 'Met de blage op schoolreisje' van Alex Kersten.
• Een fotomiddag in Stokkum met een verrassend resultaat. Henk Harmsen doet verslag.
Inhoudsopgave van Old Ni-js 80, juli 2011


Boerenjeugd op de grens, eenvoudig huis-, buurt- en dorpsleven
De eigen jeugdherinneringen van Henk Harmsen vormen de basis voor zijn boek dat vanaf begin december in de winkel ligt. Ze beslaan de periode tussen 1951 en 1967. Het leven op de boerderij, in Stokkum met inwonende opa en oma, de buurt, school en kerk, smid en molenaar, het dialect, de liedjes, de omgeving met de bossen, zonderlinge figuren, volksgeloof en sagen. Veel zal de ouderen onder ons bekend voorkomen, vooral hen die zelf opgegroeid zijn op het platteland. Voor anderen is het interessant om te zien hoe het leven zich voltrok in eenvoudige boerendorpen in de Achterhoek en Liemers gezien door de ogen van een kind.
Het boek dat 336 pagina's telt is verluchtigd met vele afbeeldingen, kaarten, foto's en tekeningen. Het is te bestellen via info@geunhuisproducties.nl, 0315-653294 of h.harmsen@kpnplanet.nl of 0314-662734. het is ook in elke boekhandel te bestellen middels ISBN-nummer 978-90-79864-16-4


Verschillende diorama’s in winterse sferen -‘Reizen door de Winter’
DOETINCHEM. Vanaf donderdag 22 december tot en met woensdag 29 februari is er in het Openbaar Vervoer Museum de wisseltentoonstelling te bezichtigen ‘Reizen door de Winter’.
De tentoonstelling laat een aantal modelbanen zien die in winterse sferen zijn gebracht, ook het museum zelf is omgetoverd in kerstsferen. Een van de schaalmodellen is de maquette van het station in Doetinchem uit 1920, dat tot in detail is nagebouwd; de ligging van de sporen, de reclameborden, zelfs de vloertegels in het station zijn tot in perfectie nagemaakt. Remco Thuis heeft 2.500 uren besteed aan het op schaal nabouwen van het station, dat dit veel tijd heeft gekost is terug te zien in het eindresultaat.
De wisseltentoonstelling is uitermate geschikt voor kleine kinderen, die onder begeleiding van opa of oma zich kunnen ‘vergapen’ aan al dat moois.
De expositie ‘Reizen door de Winter’ en het museum zijn geopend op dinsdag t/m zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zondag van 13.00 tot 17.00 uur.


Boek: Witte Wieven en Elfen
Verhalen over witte wieven worden in het oosten van ons land sinds mensenheugenis verteld. Luister bijvoorbeeld eens naar het verhaal De Wiite Wieven van Montferland dat Edwuin Zweers vertelt in podcast nummer 5 (18 november 2006) Kijk onder de link 'Podcast'.
Ruud Borman hoorde al in zijn jeugd verhalen over witte wieven. Sindsdienkwamen ze steeds weer op zijn pad. Als archeoloog ging hij op zoek naar de oorsprong ennbetekenis van die vertellingen. HIj zag grote overeenkomsten tussen verhalen van her en der. Zijn onderzoek werd een vaak spirituele speurtocht die tot Ruuds eigen verbaing veel verder reikte dan hij aanvankelijk had kunnen vermoeden.
Hier vindt u meer informatie over het boek en een bestelmogelijkheid maar het is in elke boekhandel te bestellen.: http://a3boeken.nl/a3boeken.aspx


• NOVEMBER

15-jarig jubileum koor Weerklank uit Zeddam
15 jaar geleden ontstond uit het voormalige jongerenkoor van Zeddam een nieuw koor: Weerklank.
Op zaterdag 19 november zal dat feit in een jubileumviering in de St. Oswalduskerk herdacht worden.
Weerklank onderscheidt zich van andere koren in de regio door een breed repertoire in diverse genres, zoals Mozart, Bach, Stravinsky, Queen, De Kast en Borsato. Het koor geeft bij verschillende gelegenheden in Zeddam en daarbuiten acte de precence.
Nog onlangs op 29 en 30 oktober gaf het koor een prachtig concert in het Barghse Huus voor een uitverkochte zaal. Voor de komende jubileumviering nodigt het koor iedereen uit die het een warm hart toedraagt. De aanvang is om 19.00 uur
Het koor is te beluisteren op onze website, waar het een aantal kerstliederen zingt in onze kerstpodcast van 2006 »


Oorkonden 's-Heerenbergse Gasthuis St. Gertrudis op internet
De oude archieven uit het gemeentehuis in ’s-Heerenberg zijn op 5 september j.l. verhuisd naar het nieuwe Erfgoed Centrum Achterhoek en Liemers in ’t Brewinc te Doetinchem. Daar gaat de bewerking van deze archieven onverminderd door. Deze bewerking richt zich vooral op het toegankelijk maken van de informatie en beschikbaarstelling daarvan aan een zo breed mogelijk publiek.
Het laatste nieuws is dat scans van zo’n tachtig perkamenten oorkonden met aanhangende zegels uit het archief van het omstreeks 1440 gestichte gasthuis St. Geertrudis nu via de website van het erfgoedcentrum raadplegen zijn.
De inventaris van dat archief (=de systematische beschrijving van alle bestanddelen) was al online. Nieuw is dat de charters (=oorkonden) nu thuis op het beeldscherm geraadpleegd kunnen worden. Veelal betreft het akten die informatie bevatten over de vermogenstoestand van het gasthuis (transacties). Vermeld vinden we vele goederen uit de omgeving en hun eigenaren. De bedoeling is dat in de toekomst transcripties (omzettingen in hedendaags schrift) aan de scans worden toegevoegd.
Een fraai voorbeeld van het informatiegehalte en de historische waarde van deze oorkonden is inventarisnummer 348, een oorkonde uit 1451 waarbij Willem heer van den Bergh een jaarlijkse rente (in de vorm van rogge en mout) uit zijn molens te ’s-Heerenberg, Zeddam, Didam en Gendringen toewijst aan het door hem gestichte gasthuis. Voor zover bekend is dit het oudste document waarin die molens worden genoemd. Aan de akte hangen de zegels van Willem, heer van den Bergh (links) en van het stadsbestuur van ’s-Heerenberg met daarop het wapen met de halve leeuw (rechts).
De zoomfunctie vergemakkelijkt het lezen van het oude handschrift zodat ook de minder geoefende lezer een poging kan wagen. Ook op het gebied van het lezen van oude handschriften (paleografie) geldt: oefening baart kunst.
Degenen die zich aan het oude handschrift willen wagen zijn misschien geholpen met dit deel van de eerste regel van de akte: Wij Wilhelm heer ten Berge ten Bylant ende tot Hedel doen kont ende tughen mit desen apenen brieve … (Wij Willem, heer van den Bergh, Byland en Hedel maakt (maken) bekend en getuigen met deze open brief…)
De inventaris van het archief van het gasthuis (toegangsnummer 0166) is te vinden op de website www.ecal.nu via de functie ‘inventarissen’ of direct via de zoekfunctie met het trefwoord: ‘gasthuis’ de akte kan vervolgens via het trefwoord ‘molens’ worden opgeroepen.


Bunkers in het Bergherbos
In het bos tussen Beek en Elten liggen nog resten van de Duitse verdedigingslinie uit WOI. Al eerder is daarover door o.a. Edwin Zweers geschreven in Berghapedia.nl. Natuurmonumenten is de laatste tijd bezig geweest om de overwoekerde restanten bloot te leggen. Het is de bedoeling dat er een excursiepad wordt aangelegd en dat de Heemkundekring in samenwerking met Natuurmonumenten informatie gaat verstrekken. Eerst wordt alles in kaart gebracht. Daarom zijn wij nog op zoek naar gegevens. Als u er iets over kunt vertellen dan horen wij dat graag.

Lees meer over de bunkers »
Lees meer over de Eerste Wereldoorlog »
Lees meer over de Organisation Todt »
Artikel in de Gelderlander »


Twee jubileumboeken 125 jarig jubileum Kilder
In eerdere nieuwsbrieven meldden we u al dat het 125 jarig jubileum in Kilder met een boek bekroond zou worden. Het zijn er maar liefst twee geworden. Wat wil je ook als je als dorp van ca. 1500 inwoners een geweldige professionele fotograaf in je midden hebt, Theo Kock.
Waren de twee eerdere gedenkboeken, in 1961 t.g.v. het 75 jarig jubileum en in 1986 t.g.v. het 100 jarig jubileum vooral gericht op het verre verleden, de twee nieuwe boeken sluiten daar naadloos op aan en richten zich vooral op het recente verleden vanaf 1986. In schitterende kleurenfoto's vertelt het ene boek het verhaal van Kilder van 100 tot 125. Het andere bestaat uit 125 weergaloos mooie fotoportretten van Kildernaren. Beide boeken zijn professioneel vormgegeven en inhoudelijk van hoog niveau. Ze zijn te koop bij Supermarkt Attent Lanke in Kilder.


Kerkliederen in het Achterhoeks en Liemers dialect
D'r is now ook een Liedboek met kerkliederen in 't dialect verschene. Eers nog alleen op internet, mor in 2012 ook op papier. Tenminste dat is de bedoeling van de Warkgroep Dialec en Religie van 't Staringinstituut, now 't ECAL, in Durkum. Wo-j 't 'ns meemaken, dan mo-j zondagavond 27 november in de kerk van Geesteren zun. Jaorlijks zun d'r zo'n 25 kerkdiensten in 't dialect. Meer daoraover vin ie hier.




Nabeschouwing Edwin Zweers n.a.v. zijn lezing
Op woensdag 26 oktober j.l. hield ik voor de HKB in het Barghse Huus een lezing over de bevrijding van het Nederrijngebied, d.w.z. grofweg de driehoek Nijmegen, noordelijkste puntje Ruhrgebied en Doetinchem. Dat het onderwerp velen interesseert werd duidelijk toen bleek dat zo'n 140 mensen de moeite hadden genomen om te komen en er her en der nog stoelen moesten worden bijgezet. Wat ik met mijn verhaal vooral duidelijk heb proberen te maken is dat de strijd om het Rijnland, met als inzet de controle over de Rijn als barrière dan wel springplank naar het noorden van Duitsland, qua massaliteit, intensiteit en uiteindelijke menselijke en materiële verliezen niet hoeft onder te doen voor andere bekende veldslagen in West-Europa uit de periode 1944-1945, zoals Normandie, de Ardennen of Arnhem.

Het feit dat de strijd al bijna gestreden was en dat het voornamelijk op Duits grondgebied plaatsvond, zijn m.i. twee factoren die maken dat het Rijnlandoffensief geen deel uitmaakt van het collectieve geheugen omtrent de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Toch was de bevrijding van het Nederland ten noorden van de grote rivieren rechtstreeks te danken aan het slagen van dit offensief. De bevrijders kwamen wel degelijk uit het oosten, zo te zeggen.

Het vinden van de juiste bronnen was geen probleem: zowel de geallieerden als de Duitsers hielden nauwgezet iedere stap bij en heel veel daarvan is nog in de literatuur en op internet terug te vinden in de vorm van dagboeken, logboeken, rapporten, filmbeelden, (lucht)fotomateriaal en behoorlijk wat militair-historische literatuur uit Duitsland en de voormalige geallieerde landen.

De voorbereiding van een dergelijke lezing is behoorlijk en daarbij ben ik veel verschuldigd aan Anton Welling en Nils Jongh, die me met hun technische raad en daad zeer geholpen hebben. Mannen, dank hiervoor.

Het deed me goed te zien dat de zaal niet alleen gevuld was met ouderen, maar ook met mensen van jongere generaties. Door mijn ervaringen als docent geschiedenis realiseer ik me dagelijks hoe belangrijk het is om kennis van de geschiedenis, verpakt in een huls van enthousiasme, aan de komende generaties door te geven. Ik tracht altijd maar weer duidelijk te maken dat geschiedenis niet saai of ouderwets is, maar ooit, lang of kort geleden, en ergens, dichtbij of ver weg, aan den lijve ervaren is door mensen van vlees en bloed. Mensen zoals wij.

Misschien dat we daar als Heemkundekring in de toekomst meer aandacht aan zouden kunnen besteden, misschien wel in de vorm van een echt regionaal museum, uitgewerkte lessen voor het basisonderwijs in Bergh of een mooie documentaire over de geschiedenis van onze prachtige streek. De mogelijkheden zijn schier oneindig. Wie doet er mee ?




Informatieavond voor vrijwilligers
Op woensdag 7 december organiseert de Informatiegroep van de HKB vanaf 19.30
uur in het Heemkundehuus een bijeenkomst voor alle vrijwilligers van de diverse veldwerkgroepen van de vereniging. Ook andere geïnteresseerden zijn natuurlijk van harte welkom. Het eerste gedeelte zal bestaan uit een uitleg over het door ons gekozen systeem voor de opslag van digitale foto's. Het tweede gedeelte van de avond zal bestaan uit een instructie-avond, waarbij de veldwerkers, die dat graag willen, wordt geleerd hoe te scannen, foto's op te slaan en te rubriceren en hoe te werken met Barghief en Berghapedia.


VWG 's-Heerenberg/Lengel: wi-j gaon naor Heitkamp
De VWG 's-Heerenberg/Lengel organiseert op vrijdagavond 16 december vanaf 20.00 uur onder de titel "Wi-j gaon naor Heitkamp", in het zaaltje van de gelijknamige kroeg een avond organiseert, waar uitvergrote oude foto's van 's-Heerenberg en Lengel, met daarbij nog in vullen namenlijsten, op tafels worden getoond. Tegelijkertijd wordt er ook een slideshow met oude foto's via een beamer getoond. Het is de bedoeling dat iedereen mag komen en eigen fotomateriaal meeneemt en/of de namen van de onbekende personen op de diverse foto's kan vertellen. Deze foto's zullen zoveel mogelijk ter plaatse gescand worden. Bij een overdaad aan materiaal kunnen de veldwerkers een afspraak maken om later de klus te klaren. Entree is vrij en het moet gewoon een gezellige avond worden om de bekendheid van de VWG 's-H/L wat te vergroten en om eventueel nog onbekend fotomateriaal boven water te krijgen.


• OKTOBER

De bevrijding van Bergh en omgeving
Drs. Edwin Zweers spreekt op woensdag 26 oktober a.s. over één van zijn specialiteiten. In september ‘44 trachtten Britse luchtlandingstroepen de Rijnbrug bij Arnhem snel in te nemen om zo de 2e Wereldoorlog in Europa voor kerstmis ‘44 te beëindigen. Deze slag om Arnhem wordt een faliekante mislukking en Nederland ten noorden van de grote rivieren blijft bezet gebied. De zeer koude winter van ‘44 op ‘45 verhindert aanvankelijk een nieuwe mogelijkheid om de Rijn over te steken. De geallieerde artillerie neemt half februari ‘45 de inmiddels veroverde rechter Rijnoever vol op de korrel. Bergh en omgeving komen daarbij direct in het frontgebied te liggen en krijgen ontelbare granaatinslagen te verwerken, met grote schade bij de vrijwel weerloze burgerbevolking als gevolg. Op 23 maart ‘45 begint operatie Plunder: de geallieerde oversteek van de Rijn. Na een week van zware gevechten wordt op 1 april (1e Paasdag) Bergh bevrijd.
U bent van harte welkom op woensdag 26 oktober om 20.00 uur in het Barghse Huus te ’s-Heerenberg.
Entree: € 3,-- p.p. voor niet-leden. Leden van de Heemkundekring Bergh zijn gratis.
Voor meer informatie www.heemkunde.nl


Berghse archeologieavond werd Montferlandse archeologieavond
Op woensdag 28 september stond een lezing gepland door regionaal archeoloog  Marc Kocken. Helaas kon Kocken door een dubbel boeking niet komen die avond. Kocken werkt samen met de gemeenten aan nieuw beleid voor het cultureel erfgoed, met speciale aandacht voor de archeologie en dat is voor heemkundekring-leden een interessant onderwerp. Zijn vervanger die avond was Nienke Prangsma, senior archeoloog bij het Archeologisch Diensten Centrum.

Na haar afstuderen van de studie Algemene archeologie, heeft Nienke Prangsma een doctoraalrichting prehistorie gevolgd.  
Ze heeft veel ervaring opgedaan met de Betuweroute-projecten en leidt daarna vele korte projecten verspreid over het land, maar toch veelal op de oostelijke zandgronden in de regio Montferland.
Prangsma vertelde over de oorsprong van archeologie en met welke middelen en moderne technieken archeologen tegenwoordig werken.
De resultaten van archeologisch onderzoek die aan bod kwamen, waren met name die in Didam, Loil en vondsten tijdens de aanleg van de rondweg bij Zeddam.
De voorbeelden beslaan verschillende perioden van de Bronstijd tot en met de Middeleeuwen.
Van de 60 bezoekers kwamen er zo’n 20 personen uit Didam en ook zij vonden het een uitermate boeiende avond.
We hopen dat Marc Kocken alsnog zijn verhaal komt doen over het gemeentelijk beleid over archeologie in Bergh, zoals beloofd.
(Verslag: Jacqueline Wissink, foto: Hans Roem, archeologisch onderzoek rondweg Zeddam)


De titel van ons lijfblad: 'Old Ni-js'
Toen in 1983 werd besloten een blad voor de nieuwe Heemkundekring uit te gaan brengen, moest natuurlijk allereerst een passende titel gezocht worden. Henk Harmsen bedacht de naam 'Old Ni-js'. De titel geeft heel bondig weer wat het blad beoogt: nieuws brengen over de historie en het streekeigene.
Eenvoud is het kenmerk van het ware. Kennelijk zit de titel intussen zo gebeiteld, dat deze al her en der is overgenomen door andere verenigingen, hetzij letterlijk, hetzij in een iets andere vorm. Old Ni-js (Hist. Kring Eibergen), Old Ni-js (Stichting Vrienden van Oud Genemuiden), Old Senders Ni-js (Zevenaar), Heerliijck Ni-js (Wehl).
De Heemkundekring Bergh was echter de eerste die de naam gebruikte. Langzamerhand kent de naam ook allerlei andere toepassingen. Zo is het vanaf 2000 ook de naam van het trio Willem 'Wimken van Diene' Terhorst, 'Brekken'-Jan 'Schampschot' Manschot en Ferdi 'Frederik Puntdroad' Joly, bekend van de groepen Normaal, Bakkerij Manschot en Boh Foi Toch. Op internet geeft het trefwoord ''Old Ni-js'' al 39.700.000 resultaten! Wie heeft zin om ze allemaal even door te nemen? Wel even goed schiften, want Rob de Nijs valt buiten de boot.


Daglonershuisje wacht op restauratie
Aan de Walsteeg in 's-Heerenberg staat al jarenlang een vervallen daglonershuisje. Hoewel het een gemeentelijk monument is, was het een doorn in het oog van velen. Nu lijkt er eindelijk uitzicht op restauratie. Het huisje is een mooi voorbeeld van een klein daglonershuisje waar in vroeger dagen vaak een flink gezin in gehuisvest was. Dit soort huisjes stond op verschillende locaties in de stad. Er zijn nog oude foto's van dergelijke huisjes. Het restauratieplan voorziet in een authentieke wederopbouw, zodat het gemeentelijk monument weer als een pareltje zal prijken in de binnenstad die toch al met veel kaalslag te maken heeft. We moeten erg zuinig zijn op dit soort historische panden. Panden met een verhaal, met een educatieve waarde.


Boerenjeugd op de grens
Het is de bedoeling dat dit najaar het boek 'Boerenjeugd op de grens' uitkomt.
Stokkumer Henk Harmsen (59), journalist bij De Gelderlander,  beschrijft hierin zijn jeugd op de boerderij aan de Linthorsterstraat (nr. 5) in de periode 1951-1967. Een prachtig stuk Montferland, tussen landsgrens, bossen en heuvels, wordt zo tot leven gebracht. De auteur beschrijft uit eigen beleving de jeugdjaren, het leven in het boerengezin thuis met inwonende grootouders, de buurt, het dorpsleven met school en kerk, smid, molenaar. De gebruiken in de omgeving, de liedjes en verzen, de jaarkrans, de bossen, volksgeloof en sagen, het dialect, de zonderlinge types. Het was de eindfase van de tijd van handwerk en paardenkracht, van grote zuinigheid en van kleinschaligheid. Het verschil in denkpatroon tussen toen en nu wordt gevolgd.
Het verhaal loopt van de allereerste herinneringen tot aan 1967, het jaar waarin de boerderij werd opgegeven en het gezin naar de dorpskom verhuisde.

Henk over de totstandkoming: "'We stonden na de oorlog op de grens van twee werelden, zoals de boektitel aangeeft. We hebben nog het staartje meegemaakt  van een oude agrarische samenleving. Thuis was een kleinschalig gemengd boerenbedrijf, op een eeuwenoude huisplaats, waar alle werk nog met hand- en paardenkracht werd verricht, waar altijd gaaf dialect klonk, waar kerk en geloof vanzelfsprekend en onlosmakelijk van elkaar waren en waar drie generaties nog aartsvaderlijk onder een dak samenleefden. We leefden met een diepe mystiek, die toen nog als vanzelfsprekend werd ervaren. Zelfs in het ruisen van de peppels in de wind meende je een stem te herkennen en in de wolken zagen we fantastische sagenfiguren. In de beslotenheid van buurt en dorp leek de buitenwereld oneindig groot. We baden vurig voor de vruchten der aarde, knielden 's avonds voor het rozenkransgebed, deden onze boodschappen in de kleine dorpswinkel waar het geurde naar beschuit en versgemalen koffie, we zagen de dorpssmid nog aan het vuur staan. Alles om ons heen was kleinschalig en agrarisch, de natuur was uitbundig.
De mensen waren eenvoudig en beseften dat ze elkaar nodig hadden, het buurt- en grensleven bloeide."
Bij het verhaal horen vele tientallen afbeeldingen. De volledige titel luidt: Boerenjeugd op de grens, eenvoudig huis-, buurt- en dorpsleven.
De uitgave verschijnt bij uitgeverij Geunhuis in De Heurne.


Stadsplein in 's-Heerenberg krijgt metamorfose
Het Stadsplein in 's-Heerenberg wordt door velen als ongezellig en oninteressant ervaren. Daar gaat verandering in komen. Behalve dat het plein helemaal op de schop gaat en opnieuw wordt ingericht, komen er ook verschillende elementen die verwijzen naar onze lokale geschiedenis. Zo is er het idee dat er een beeldengroep komt die de stadswachten (Gilde) van de stad verbeeldt, water dat verwijst naar de oude stadsgracht, zwerfkeien die verwijzen naar de keien (gneisen) die gevonden zijn in de omgeving van het Bergherbos en roestbruine kleuren die verwijzen naar het ijzererts dat vele eeuwen terug in de vorm van zogenaamde klapperstenen werd gewonnen in de heuvels van Montferland. Zelfs bestaat het plan om de stadsmuur, waarvan tot enkele decennia geleden nog een stukje over was weer voor een klein deel tot op zithoogte in ere te herstellen. Of alle ideeën ook worden uitgevoerd is niet zeker. Ze worden in ieder geval serieus overwogen.
Zie ook de ontwerpschetsen »


Een schat aan kennis
Het Erfgoedcentrum in Doetinchem heeft onlangs een jeugdboek uitgebracht: 'Een schat aan kennis', geschreven door Evelien van Dort. Historische gebeurtenissen uit de Achterhoek en Liemers worden belicht en met elkaar verbonden door een eigentijds verhaal van vier kinderen die op avontuurlijk onderzoek uit gaan.
Twee van de verhalen staan heel dicht bij onze regio. Het eerste gaat over de klokken van 's-Heerenberg die door Gerard van Wou werden gegoten op de Modderwei. Nauwkeurig wordt beschreven hoe het gieten van de klokken in zijn werk ging. Als bron gebruikt de schrijfster onder andere het artikel van John Thoben in Old Ni-js nr. 51, 'De klokken van 's-Heerenberg'.
Een tweede verhaal speelt zich af in de Tweede Wereldoorlog en gaat over de eerste gevluchte dwangarbeiders uit Kamp Rees die door de familie Venhorst in Megchelen werden opgevangen.
Een ander verhaal gaat over een heksenproces in de Heurne, waar nu eens niet een vrouw maar een man werd veroordeeld, omdat men meende dat hij een heks was. De schrijfster heeft zich onder andere laten inspireren door het boekje 'Mechteld ten Ham'.
Er zit voldoende spanning in het boek, zodat het prima als leesboek door kinderen gelezen worden. Maar ook kunnen de verhalen dienen als onderwerpen in de klas.
Het boek is te koop bij het Erfgoedcentrum en bij de lokale boekhandel voor €14,90.


Liever de Liemers cultuurprijs 2011
Muziektheatergroep WhatEverHappens uit de Liemers heeft zaterdagavond 15 oktober in Het Musiater in Zevenaar de 'Liever de Liemers Cultuurprijs 2011' gewonnen. Uit vijf genomineerden kreeg deze groep van de vakjury de hoogste notering. Ze mocht een cheque van 4000 euro mee naar huis nemen. Wat deze (semi-)professionele theatergroep zo interessant maakt is, dat ze zowel in het Nederlands, Engels en Duits zingen, als... in onvervalst Liemers. Zo brachten zij o.a. het liedje Time after time van Cindy Lauper op een schitterende wijze in het Liemers dialect. De groep is een feest om naar te luisteren en te kijken. Nu maar hopen dat de groep ook een keer in het Barghse Huus geboekt wordt.

Vorige jaar behoorde de muziekgroep 'Het Gezelschap' uit 's-Heerenberg tot de genomineerden, maar behaalde helaas niet de eerste prijs.


Prins Marcel I van de Waskupen sluit regeerperiode af
Op de 11-11-11 (elfde van de elfde 2011) wordt de nieuwe prins van de d'Olde Waskupen uit 's-Heerenberg bekend gemaakt op de grote pronkzitting van carnavalsvereniging. Prins Marcel I, jeugdprins Jaydé I en zijn gevolg sluiten dan hun regeringsjaar af. Het interview (podcast) met Marcel Schuurman, waarin hij zijn ervaringen als prins vertelt tijdens het carnavalsweekend in februari 2011, wordt hierbij nog eens onder de aandacht gebracht.
Naar het interview »


Kinderwandeling in de herfstvakantie
In de herfstvakantie op woensdag 19 oktober kunnen kinderen van 6 tot 12 jaar meedoen aan een kinderwandeling met natuurgids en na afloop genieten van een lekkere picknick op camping Brockhausen te Stokkum. Tijdens de wandeling starten we om 10.00 uur vanaf camping Brockhausen en gaan o.a. naar de zandbulten en het beekje de Sprung. Onderweg gaan we op zoek naar paddenstoelen en insecten. Om 12.00 uur trakteren de dames van het nieuwe cateringbedrijf metvollemand de kinderen op een heerlijke picknick. Aanmelden uiterlijk voor 17/10 via de website www.metvollemand.nl of via Monique Boom tel. 06 50250868
Kosten kinderen € 10,- Volwassenen die willen mee doen betalen € 12,00


Natuur Actief 18 oktober
Dinsdag 18 oktober is er weer een Natuur Actief avond
Voor en door natuurliefhebbers. Gewoon; voor een informatief gezellig avondje uit. Helemaal in herfstsferen dit keer.
18 oktober, aanvang 19.30 uur
Hotel Ruimzicht, Zeddam
Toegang € 2,50
Klik hier voor meer informatie




Archeologie in de gemeente Montferland
Onder de titel “Archeologie in de gemeente Montferland”  vertelt Nienke Prangsma wat archeologie is aan de hand van de resultaten van enkele onderzoeken die  zijn uitgevoerd in de regio .   
De voorbeelden beslaan verschillende perioden van de Bronstijd tot en met de Middeleeuwen.  
 
Nienke Prangsma is werkzaam als senior archeoloog binnen het team van ADC dat korte projecten uitvoert.   Na het afstuderen van de studie Algemene archeologie, heeft ze een doctoraalrichting prehistorie gevolgd. 
Na  het afstuderen  is ze aan de slag gegaan bij een groot project in Zuidelijk Flevoland, in het tracé van de A27. Van daaruit  doorgestroomd naar het project Betuweroute, waarin  ze met allerlei verschillende perioden en methoden van onderzoek in aanraking kwam. Inmiddels was de Joan Willems stichting, van waaruit de projecten werden bemand, omgevormd tot het Archeologisch Diensten Centrum (ADC), het bedrijf waarvoor  ze nog steeds werkt . Na de Betuweroute-projecten volgen  vele projecten verspreid over het land, maar toch veelal op de oostelijke zandgronden  in deze regio.
 
Woensdag 28 september in het Berghse Huus, aanvang 20 uur. Zaal open om 19.30 uur. Leden gratis, niet leden betalen € 3,-- entree.
Meer indormatie via: www.heemkunde.nl

De foto komt uit de film van Gerard Kuster van de BLOS over Boxmeer adc opgraving Sterckwijck met archeoloog Nienke Prangsma van het ADC. Te zien op Youtube »


Monumentenprijs Montferland 2011
Dit jaar ging de prijs, na een voordracht van 6 objecten door de Oudheidkundige Vereniging Didam en de Heemkundekring Bergh, naar de woning aan de Dijksestraat 39 te Didam (De Toornkamp).

De monumentenprijs bestaat uit een oorkonde, een tekening van de woning gemaakt door Dick Caderius van Veen, een speciaal monumentenschildje en een geldprijs van € 1.500,-. die beschikbaar is gesteld door de gemeente Montferland.

Deze vrijstaande woning dateert uit de periode rond 1928. De woning is gebouwd onder invloeden van de ‘Delftse School’. Het huis is ontworpen door architect Th. Geurts uit Zevenaar. De uitvoering berustte bij aannemingsbedrijf Welling uit Didam. Meer informatie en foto's »



Mijn buurman kwam onlangs wat leuks tegen.
Hemmy Huntink uit Braamt vertelt dat zijn buurman tijdens de reparatie van het dak een opgerolde krant tegenkwam die er onder was gestoken. De krant is gedateerd eind februari 1939, althans dat is op te maken uit de data op de achterzijde van de foto. Saillant detail is, dat in die tijd de opa van Hemmy met zijn gezin in dat huis woonde. Als je de tekst onder de foto leest, dan zie je dat er 8000 permissiebriefjes voor houtsprokkel door Huis Bergh waren uitgegeven. Zie hier de verklaring, waarom er geen los houtje meer te vinden was in het gehele Bergherbos.
Herkent iemand de personen op de foto? Mail ons.




Wie kent deze schets/tekening van een gebouw?
De plannen voor de bouw hiervan werden ooit in de jaren 1980/90 in Bergh gemaakt, wie weet nog welke functie dit gebouw had moeten hebben, immers het werd nooit gerealiseerd terwijl het in andere vorm al bestond!




Bomen in Zeddam gerooid
Iedereen die Zeddam kent en er nu ineens binnenkomt schrikt zich een ongeluk. Alle bomen langs de doorgaande openbare weg (Kilderseweg en 's-Heerenbergseweg) zijn gerooid. Het zat al jaren in de pen, want in verband met de vernieuwing van de riolering in het kader van de herinrichting van beide wegen zat er niets anders op dan alle bomen te verwijderen. Natuurlijk zijn de gekapte bomen ook eens klein geweest en hebben bomen niet het eeuwige leven, maar je kijkt nu raar tegen de kale boel aan.
Op Berghapedia is er al eens eerder een artikel over verschenen
En hier ook een. In de directe omgeving van Zeddam hebben vaker grote kapprogramma's plaatsgevonden, de kap van de prachtige majestueuze bomen langs de Beekseweg en de kap van de bomen boven op de motte op de heuvel Montferland staan ons nog vers in het geheugen.
• Hier een stel foto's van voor de kap.
• Hier een stel foto's van na de kap

Je weet maar nooit...
Door ons lid Peter Bresser werden we attent gemaakt op een curieus stukje tekst op het bordje dat bij het beeldje van Mechteld ten Ham vlakbij het kasteel is geplaatst. De schrijver van dit stukje hield toch maar een slag om de arm, want je weet tenslotte maar nooit... ! Ziet u het?




Mechteld ten Hamweekend
Nog meer foto's. Het Mechteld ten Ham weekend ligt weer achter ons en was ook dit jaar een succes. De Heemkundekring stond op een perfect plekje voor het gemeentehuis waar de grote stroom bezoekers langskwam tussen Molenstraat en kasteel. Bekijk de foto's van onze kraam.
Het toneelstuk Pim Pandoer en de heks van 's-Heerenberg werd verschillende keren opgevoerd bij de oude molen bovenaan de Zeddamseweg en trok veel bezoekers. Naast oude ambachten was er heel veel muziek overal te horen en natuurlijk een heksenwaag.
Voor de kinderen was er van alles te beleven in het fluisterwoud.


Foto's van de fotowerkgroep Zeddam
Alle ingescande foto's van Zeddam van de fotowerkgroep Zeddam zijn hier te bekijken. Alles is onderverdeeld in families, feesten, gebouwen, kerken, verenigingen, scholen, politie, oorlog en straten.
Uw inzet vragen we door te bekijken of u mensen herkent op de foto's. Bij veel foto's staan lijstjes met reeds herkende personen. Mocht u personen herkennen die niet op de lijstjes staan, mail ons dan even de namen door. Bij voorbaat dank.




De martelaren van 's-Heerenberg
Op maandag 4 augustus om half elf voormiddag's stopte de grijze wagen van de Emmerikse Gestapo voor de pastorie [...] en twee mannen belden aan. Hier in deze pastorie werd Pastoor Galama gearresteerd, hij werd door de Gestapo gevraagd als leek mee te gaan, dit weigerde hij. "Dat nooit", antwoordde de Pastoor. Als priester was hij gearresteerd en als priester wilde hij ontvoerd worden. Dit is een tekst uit de kleine brochure Twee Dachau-Martelaren.

Deze maand is het zeventig jaar geleden dat pastoor Galama (afb links) en zijn kapelaans Van Rooijen (afb rechts) en Hegge door de Duitsers werden gearresteerd. Alledrie hadden zij al een pagina op de Berghapedia, maar die waren nog vrij summier. Marcel Messing heeft de pagina's onlangs aangevuld, zodat ze nu een beter beeld geven van de lotgevallen deze drie 's-Heerenbergse geestelijken.
Hier vind u informatie over de herdenkingsramen in de St. Janskerk in Kilder en in de St. Pancratiuskerk in 's-Heerenberg.


Pim Pandoer en de molen aan de Grintweg
Tijdens het Mechteld ten Hamweekend mogen we hopelijk allemaal genieten van een door Theo Soontiëns geschreven toneelstuk op basis van het kinderboek “Pim Pandoer en de heks van 's-Heerenberg”.
Een bijzonderheid is het feit dat dit stuk wordt opgevoerd met op de achtergrond één van de belangrijkste locaties in dit verhaal, nl. de Korenmolen boven aan de Grintweg, tegenwoordig de Zeddamseweg geheten, dus net tegenover Tuutelei.
Deze grondzeiler, want zo heet dit type molen, werd gebouwd nadat de toenmalige bestaande molen aan de Oude Doetinchemseweg, op de plaats waar het oude katholieke kerkhof was gelegen en waar zich tegenwoordig de bushalte en het oorlogsmonument bevinden, van pure ellende in elkaar was gestort, ondanks het feit dat men net bezig was de molen te restaureren.
Van deze molen was al sprake in 1444. De Molenstraat en de Molenpoortstraat danken er hun naam aan, omdat de molen in het verlengde van deze straten buiten de stadspoort lag.
Het was een standermolen of stendermolen (nu is ook duidelijk waarom het appartementengebouw op de hoek van de Lengelseweg en de Touwslagersbaan deze naam heeft) die hier tot 1826 heeft gestaan. De nieuwe molen (afb links boven) werd gebouwd boven aan de Grintweg op de eerste van de drie bulten vanuit 's-Heerenberg gezien, vandaar de naam Drieheuvelenweg. In 1827 werd er vanuit Brussel (!) een vergunning afgegeven voor de bouw ervan. Natuurlijk had de molen op deze hoge plek een prima windvang. In het begin was het een zg. dwangmolen, maar men heeft er niet lang gebruik van kunnen maken. De nieuwe tijd met nieuwe mogelijkheden werd de nekslag voor deze molen die ooit nog door de familie Hieltjes werd beheerd. Deze molenaar woonde in het Muldershuis aan de Hofstraat, waar aan de zijkant nog een grote Molensteen te zien is. Zelfs de verpachting tegen minimumprijzen leverde geen molenaar meer op, zodat deze steeds meer verwaarloosd werd, zelfs een laatste poging in 1912 om deze voor een jaar te verpachten tegen een “zeer matigen prijs” mocht niet meer baten met als gevolg dat de wieken en de as werden verwijderd.
Meer locaties in het boek van Pim Pandoer en de heks van 's-Heerenberg zijn herkenbaar, zoals de holle boom en het ophaalbruggetje over de gracht. Ook nu nog staan er holle bomen (afb rechts) op de wal.


Voetbal
Het mag natuurlijk hier niet ontbreken en u hebt er natuurlijk te lang op moeten wachten maar op 18 augustus a.s. is al uw leed geleden en begint ook de competitie voor onze ware amateurs weer en staat de eerste bekerwedstrijd op het programma.
Uiteraard hopen wij dat elke Berghse club kampioen zal worden, dat dit echter niet kan lukken weten we nu al zeker, immers sommige Berghse clubs zijn in dezelfde competitie ingedeeld en ja er kan er maar één kampioen worden.
Daar staat natuurlijk wel tegenover dat ons dan weer prachtige streekderby's staan te wachten, wat dacht u o.a. van de vierde klasse D, vinden we daar niet Kilder - Loil en 't Peeske (Beek) of in de vijfde klasse C daar kunnen we de onvervalste topper en waar Stokkum al zo verlangend naar uit ziet, tussen vv MvR en vv Stokkum verwachten.
Misschien dat wederom de “grote broer” uit 's-Heerenberg wederom met een dikke nederlaag het schone Stokkum moet verlaten of zouden de kaarten nu anders hangen ?
Trouwens de naam MvR kan nu niet direct met een voetbalterm worden vereenzelvigd, een wat vreemde naam toch voor een voetbalclub, toch is deze naam met zorg en terecht gekozen, de letters MvR zijn nl. de initialen van Marinus van Rooien (afb rechts), voor en in de oorlog Rooms Katholiek priester in 's-Heerenvener met vooral als taak de jeugd te begeleiden naar (Rooms Katholieke) volwassenheid en hiervoor heeft hij zijn hart en ziel ingezet.
De toen bestaande voetbalclub heeft hij hiervoor als instrument gebruikt en ervoor geijverd, dit samen met de toenmalige en latere erevoorzitter Thees Kersten, de jeugd een waar sporttechnisch te kunnen geven.
Zie foto hierboven genomen op het oude veld dat lag op de plaats waar nu de Maria Manciastraat, de Montestraat en het lage stuk van de Nieuwstraat liggen. Helaas hebben zijn inspanningen en zijn standvastige houding tijdens de tweede wereldoorlog hem het leven gekost, zie hierboven het item over de martelaren van 's-Heerenberg. Ter eeuwige herinnering aan deze man werd de na de oorlog de weer opgerichte voetbalvereniging naar hem vernoemd ! Lees ook het interview met ooggetuigen.

Wist u trouwens dat Sint Joris ooit haar voetbalveld bij de Paus in Braamt had (zie volgende item) en dat deze een onvervalste badinrichting voor de spelers had gecreëerd, jawel een heuse koebak met ijskoud water en daarna moest je jezelf droog rennen !!


De goede herder en de paus
Neen, dit is geen nieuws over het standbeeld in 's-Heerenberg maar dit gaat over een nog gelukkig levende en midden in zijn samenleving staande herder welke het met zijn superieuren even moeilijk had, maar naar het schijnt is nu alle leed geleden.
Braamt, daar woont en hoedt hij zijn trouwe schapen, waarachtig een prachtig dorp waar ook eens “de paus” zijn domicilie had.
Kwam je van Boven-Braamt en ging je via de Langestraat naar Laag-Braamt dan was de eerste boerderij aan de rechterkant, tegenover te Boomsgoed dus, de hoeve waar hij ooit eens zijn scepter zwaaide.
Deze eens zo machtige en prachtige boerderij (zie tekening links), al te vinden op landkaarten uit de zeventiende eeuw, is nu verbouwd tot een kitscherig woonhuis waar geen allure meer is te vinden, de naam zal echter eeuwig hieraan verbonden blijven en spreekt duidelijke taal waarom deze ooit werd gebouw en de naam van “Koornmaat” kreeg.
Het was ongeveer in het midden van de twintiger jaren in de vorige eeuw dat boer Derksen uit Wehl de bezitter werd van deze hoeven, niet dat hij en zijn familie hier blij mee waren, integendeel, Wehl was in feite hun alles.
Alleen boer Derksen speculeerde graag en zette graag in bij de verkoop van huizen om een extra centje te verdienen, alleen zijn bod op de Koornmaat werd niet overboden.
Boer Derksen kreeg al gauw de bijnaam de Paus om zijn autoritaire wijze van omgaan met anderen
en omdat ook hij kennelijk onfeilbaar was.
Zie ook “Old Ni-js” nr. 17



Kilder viert 125 jarig bestaan van parochie St. Jan
In het weekend van 25 en 26 juni werd in Kilder het feit gevierd dat de parochie St. Jan de Doper 125 jaar bestaat. Dat werd gevierd met op zondag een een plechtige eucharistieviering, waarna onder begeleiding van harmonie St. Jan de tocht naar de nieuwe Mariakapel in de tuin van de pastorie werd gemaakt. Mgr. Woorts wijdde nieuwe kapel.

Plannen voor deze kapel waren er al meer dan tien jaar, maar er moest een geschikte locatie gevonden worden. "Het is mooi om juist tijdens dit jubileum de kapel in te wijden”, aldus oud-parochiebestuurslid Theo Tiemessen, voormalig lid van het kerkbestuur en nu samen met Anita Zweers en Ans Mulder tijdelijk fungerend als contactpersonen van de kerk. De RK kerk in Kilder maakt nu deel uit van de H. Gabriël-parochie die een groot aantal kernen van Wehl en Montferland omvat.
Lees hier een artikel uit de Weekkrant »


Storm Vethuizen jaar geleden
Het is precies een jaar geleden dat een storm met orkaankracht een spoor van vernieling achterliet in o.a. 's-Heerenberg en Vethuizen. Vooral de boerderijcamping Kemperplas in Vethuizen werd zwaar getroffen.
De wind raasde met tweehonderd kilometer per uur over de kleine camping. Daarbij kwamen een man uit Wageningen en een vrouw uit Nieuwegein om het leven.Tientallen caravans werden in het water van de Kemperplas geblazen.
Vijf hoogspanningsmasten in de buurt werden door de storm omvergeblazen.
Geluidsfragment van het NOS journaal.
Op onze site wat foto's van de ravage op de Wal in 's-Heerenberg.


Bronnen op internet over Bergh en Montferland
• De KennisInfrastructuur CultuurHistorie, kortweg KICH, maakt archeologische, landschappelijke en bouwhistorische informatie toegankelijk. U kunt hier informatie vinden over monumenten, archeologische vindplaatsen, landschappen en landschapselementen en daarmee gerelateerde informatie. Type b.v. een 'Huis Bergh' in.


• Ontgonnen verleden
Regiobeschrijvingen provincie Gelderland:
In de deelrapporten van de studie Ontgonnen Verleden dwaalt u door de historisch- geografische catacomben van de twaalf provincies in Nederland. Dat klinkt duister en kil en riekt naar spinnenwebben en vochtig beschimmelde hoekjes. Maar dat pakt anders uit.
Deze uitgave, samengesteld uit twaalf delen, biedt de meer dan gemiddeld geïnteresseerde, verhelderende kaartjes, duidelijke teksten en foto’s van de historisch- geografische regio’s van Nederland. Zo geeft het een compleet beeld van Nederland anno toen, nu en de tijd die daar tussen zit.


Fotowedstrijd Stichting Montferland Cultuurfonds
Houdt u van fotograferen en inspireert het Montferlandse landschap u?
Doe dan mee met de fotowedstrijd "Montferland… het landschap" en stuur een foto in. Wie weet wint u één van de prijzen. Inschrijven kan tot 1 februari 2012. De prijsuitreiking vindt te zijner tijd plaats op Huis Bergh. Winnende foto's worden op doeken in het landschap gepresenteerd. Er zijn leuke prijzen te winnen: de hoofdprijs is 1500,00 euro.
Meer informatie »


Openluchtspel Pim Pandoer - De heks van 's-Heerenberg
Mechteld ten Ham staat dit jaar weer in het teken van een openluchttheater. Er zal een stuk te bewonderen zijn van Theo Soontiëns. Het stuk is gebaseerd op Pim Pandoer en de Heks van 's-Heerenberg geschreven door Carel Beke in zijn serie over het fictieve personage Pim Pandoer. Het boek is uitgegeven in 1958 en is gebaseerd op Mechteld ten Ham.
De data van het Mechteld ten Ham weekend zijn 19, 20, en 21 augustus houd deze dagen vast vrij in uw agenda.
Meer informatie op Berghapedia »

Pim Pandoer en de heks van ’s-Heerenberg in de bibliotheek.
Ouderen onder ons zullen zich ongetwijfeld de serie boeken van Carel Beke nog wel herinneren. Het zijn jeugdboeken uit de jaren 50 en ze beschrijven de avonturen van Pim Pandoer. Eén van deze boeken “Pim Pandoer en de heks van “s- Heerenberg” is bewerkt tot een toneelstuk, dat tijdens het Mechteld ten Ham weekend zal worden opgevoerd. Voor iedereen die het boek graag (nog) eens zou willen lezen, is het boek te lenen in de Bibliotheek van ’s-Heerenberg. Er zal in de bibliotheek een tentoonstelling van diverse kledingstukken uit voorafgaande openluchtspelen te zien zijn. Adres: Oudste Poortstraat 24, 7041 AR s’-Heerenberg, tel: 0314-667053, tijd: vrijdag 15 juli 2011 t/m woensdag 31 augustus 2011 ma: gesloten di: 13:30 - 20:00 uur wo: 13:30 - 17:00 uur do: 10:00 - 12:00 en 13:30 - 17:00 uur vr: 13:30 - 20:00 uur za, zo: gesloten.
Informatie over Carel Beke »
Informatie over Pim Pandoer »
Interview met Carel Beke in de Geldrlander »



Verslagen ledenactiviteiten:
1. Verslag van de lezing De rijke cultuurhistorie van de Rijnstrangen omgeving van Bergh en volksverhalen door Jacqueline Wissink.
2. Verslag Excursie naar Nijmegen van Marc Dubois met foto's van hem.


Pater Klomp 60 jaar priester
Pater Klomp was van augustus 1981 tot augustus 1989 pastoor van Braamt. Hij woont nu in Gennep, in het klooster-bejaardencentrum van de Congregatie van de Heilige Geest, waarvan pater Johan Berndsen overste is en zijn goede vriend.
Pater Bertus Klomp is in juli 60 jaar priester, maar omdat hij ongeneeslijk ziek is, is het feest al eerder op 28 april j.l. gevierd. Op onze website een paar mooie foto's met o.a. Berghse Heren: pater Klomps, pater Johan, pater Rinke de Vreeze en pastoor Nollen. »


Pater Johan wordt 80 jaar
In het Contactblad van de St. Pancratiuskerk en de Emauskerk staat vermeld dat pater Johan Berndsen op 25 juli 80 jaar zal worden. De pater was van september 2001 tot juni 2003 de opvolger van pastoor Mittman in de parochies samen met pastor Thea Berendsen. Tegenwoordig is pater Johan overste in het klooster-bejaardencentrum van de Congregatie van de H. Geest in Gennep. Ter gelegenheid van zijn 80e verjaardag wordt er op zondag 24 juli om 9.30 uur in de Emmauskerk en gezongen plechtige hoogmis gevierd waarin pater Johan celebreert.


Pensions in Zeddam en vakantieplan 1965 van Frans Moors
De zomer is bijna een feit en dus beginnen de vakantiekriebels al weer op te spelen. Zeddam is decennia lang een geliefd vakantieoord. Op Barghief heeft Tonnie Overgoor een flink aantal mooie ansichtkaarten van de vele pensions die Zeddam ooit rijk was geplaatst. Op Berghapedia heeft Ben Schuurman "Vakantieplan 1965 VVV Zeddam-Montferland" geplaatst. Het is de eerste of een van de eerste gidsen van Frans Moors Reizen. Daarin worden alle tarieven en de voorzieningen opgesomd van de Zeddamse hotels en pensions van die tijd. De vakantiegangers werden keurig met een luxe touringcar van Moors in de grote steden in het westen opgehaald en teruggebracht. Vandaag de dag doen sommige hotels, waaronder Hotel de Uitkijk, het nog steeds zo. Over de horeca in o.a. Zeddam staat het een en ander op Berghapedia »


Azewijn in film Zeno Deurvorst
Donderdag 19 mei j.l. werd in het Parochiehuis in Azewijn het derde deel van de filmserie Zeno-Trilogie ten doop gehouden. In alle drie delen zijn de amateurfilms van Zeno Deurvorst (1895-1944) verwerkt (zie foto van hem met zijn vrouw Liedje in de header). Deel III is voor de Heemkundekring het interessantst, omdat het grootste deel van de filmopnamen het Azewijn van vóór 1944 toont. De films werden bewerkt door Lied Deurvorst, de dochter van Zeno Deurvorst. Zeno was de oudste zoon van Frans Deurvorst die directeur was van de DRU in Ulft. Hij had de boerderij De Stille Reef (zie foto) betrokken met zijn gezin. Joep Garben was zijn buurman en goede raadgever bij het boeren.


Jubileum Sint Jansgilde Beek
Het 575-jarig jubileum van het Sint Jansgilde op zondag 17 april a.s. werd door de Foto-Filmgroep van de Heemkundekring Bergh met 3 camera’s opgenomen.

Wij bieden u eenmalig de gelegenheid om deze film op DVD tegen een zeer aantrekkelijke prijs te verkrijgen. Zo kunt u uitgebreid nagenieten van deze Kringdag Montferland. Om te bestellen klik hier »

8-jarige Joost Menting, vendelier van het 575 jarige jubilerende St. jansgilde uit Beek, dat de Kringdag organiseerde, liet zijn talent zien.

Ab Reuling uit Didam melde ons dat hij foto's heeft gemaakt tijdens de Kringdag. deel 1 en deel 2.


Van pastoors en kapelaans
Op de Berghapedia zijn eerder al pagina's van alle Azewijnse en Beekse pastoors verschenen. Nu zijn ook de pagina's van de Zeddamse pastoors én kapelaans afgerond. Van bijna alle geestelijken uit de lange geschiedenis van de parochie Zeddam is iets gevonden, maar opvallend genoeg kon er over de naoorlogse kapelaans maar weinig geschreven worden.

Wie nadere gegevens heeft over de kapelaans Borghuis, Reintjes, Van Zanten, Van Reyden, Baars, Berns en Spithoven wordt verzocht contact op te nemen met Marcel Messing via dpa.bergh(at)gmail.com. 

Mooi daarop aansluitend een berichtje van Henk Egbers vanuit Curaçao over een foto die bij de podcast staat van het Kilderse Jongerencontact:
"Terwijl ik op Curaçao het verhaal met foto bekijk over Kilder 1959 constateer ik dat het onderschrift bij de foto wat betreft de naam van de kapelaan onjuist is. Ik herken duidelijk mijn oud(overleden) klasgenoot Johan Helthuis uit Rossum en niet Van Beek."

Niemand van de 'jongeren' van toen wist meer of het kapelaan Van Beek of kapelaan Helthuis was op de foto. Dat komt waarschijnlijk omdat er omstreeks de radio-opnamen in september 1959 een wisseling van kapelaans was. Zie Berghapedia.nl


Wandelingen door Nederland met pen en potlood
Jacobus Craandijk, Wandelingen door Nederland met pen en potlood. Deel 7. Kruseman & Tjeenk Willink, Haarlem 1884.
Het gedeelte van Winterswijk naar Montferland kun je vinden op pag. 285 tot pag. 296 en geeft een mooi beeld van hoe onze regio er in de 19e eeuw uitzag.
Het boek is als pdf online te bekijken of te downloaden.



125 jarig bestaan van de parochie St. Jan en de Schutterij St. Jan
Kilder viert dit jaar het 125 jarig bestaan van de parochie St. Jan en de Schutterij St. Jan. Er worden maar liefst twee boeken uitgegeven. Het programma vermeldt concerten (o.a. met Harmonie St. Jan), recepties, feestavonden waarbij de jeugd niet wordt vergeten. Bijzonder is het Gelders kampioenschap Bielemantreffen dat het nodige spektakel zal opleveren. Het programma is hier te bekijken.




Draaidagen Torenmolen Zeddam
Op de volgende dagen zijn de molenaars aanwezig op de molen:

Tevens verkoop van diverse meelprodukten.
Tussendoor zijn de molenaars ook aanwezig als de toegangspoort open staat.

Woensdag 4 mei	09.00-12.00 uur	(Jos)
Zaterdag 7 mei	11.00-16.00 uur	(Mario+Gerard)
Zaterdag 14 mei	11.00-16.00 uur	(Mario+Gerard)
Zaterdag 21 mei	11.00-16.00 uur	(Gerard)
Woensdag 25 mei	09.00-13.00 uur	(Peter+Jos)
Zondag 29 mei	12.00-17.00 uur	(Mario)

In Memoriam Tonny Thuijs en Jan Lukkezen

Twee bijzondere mensen zijn ons op vrijdag 8 en zaterdag 9 april ontvallen. Beiden hadden grote betekenis voor de Heemkundekring Bergh. Aan beiden heeft de vereniging heel veel te danken. Historie was hun beider passie en ze waren daarom vaak te vinden in het heemkundehuus op het Stadsplein in 's-Heerenberg.

Jan Lukkezen was een geschiedenisman in hart en nieren. Vaak zat hij in de archieven in Zeddam en 's-Heerenberg en altijd wist hij wel leuke en interessante dingen te vinden die vaak werden gepubliceerd in Oldf Ni-js. Ook aan het dialect had hij zijn hart verpand. Maar liefst 20 jaar was hij bestuurslid van de Heemkundekring en hij zat ook in de redactie van Old Ni-js. Wij verliezen in hem een beminnelijke man die voor iedereen klaar stond, van humor hield, nooit klaagde en altijd positief was. Toen de huisarts hem onlangs vroeg of hij niet beter naar een bejaardenhuis wilde, zei hij: 'Dat kan niet want ik heb nog völ te völ te doen.' 'Maor ik gao wel naor de aopening van de Munt, a'j dat maor wet,' zei hij toen de huisarts vertrokken was.


Tonny Thuijs was een wandelende encyclopedie betreffende alles wat met genealogie en de heemkunde van Bergh te maken heeft. Nooit op de voorgrond tredend heeft hij bijzonder veel betekend voor de Heemkundekring en met name voor de websites, de nieuwsbrief en de genealogie. Hij was de grootste leverancier van onderwerpen en omarmde de nieuwe mediatechnieken als een middel om de geschiedenis onder ieders aandacht te brengen. De nieuwsbrief van de heemkunderking was zìjn initiatief en heeft mede dankzij zijn inzet een trouwe lezerskring van meer dan 500 abonnees. Tot op het laatste moment was hij geïnteresseerd in de nieuwsbrief. Op zijn verzoek is de brief, net als Old Ni-js, kort voor zijn dood in een nieuw jasje gestoken.

Beide mannen zullen wij node missen. In een uitgebreider In Memoriam zullen zij herdacht worden in de komende Old Ni-js.


Pastoor Tersteeg overleden
Helaas bereikte ons gisteravond het droevige nieuws dat pastoor Tersteeg afgelopen dinsdagochtend 19 april jl. na een kort ziekbed is overleden. Hij mocht 79 jaar oud worden.
Omdat hij eerder, van 1973 tot september 1999, gedurende deze lange tijd, pastoor is geweest van de St. Oswalduskerk te Zeddam (en dekenaat van 's Heerenberg) leek het ons gepast zijn overlijden bekend te maken alhier. Maandag 25 april, 2e Paasdag, zal er een avondwake gehouden worden in de Heilige Michaelkerk aan de Jonkheer Ramweg 18 te Schalkwijk (prov. Utrecht). Aanvang van deze avond is 19.00 uur.
Dinsdag 26 april om 10.30 uur zal er in de voornoemde kerk een H. Eucharisatie gevierd worden waarna wij de pastoor zullen begeleiden naar zijn laatste rustplaats op het kerkhof aldaar.
Na afloop is er gelegenheid elkaar te ontmoeten in 'het Gebouw', Jonkheer Ramweg 40 te Schalkwijk.
Voor wie zich geroepen voelt of in het verleden een bijzonder band had met de pastoor, nodigen wij graag uit om persoonlijk afscheid te komen nemen.
Voor meer informatie: www.michaelschalkwijk.nl
Bidprentje1 (buiten), bidprentje2 (binnen)


Pastoor Rinke de Vreeze van Braamt moet met pensioen
Het bisdom Utrecht met bisschop Eijk aan het roer wil pastoor Rinke de Vreeze met pensioen sturen. De pastoor wil echter graag in zijn geliefde Braamt blijven. De inwoners van Braamt willen hem nog lang niet kwijt. Hij is de herder van het dorp en velen weten de weg naar de pastorie te vinden, waar lief en leed gedeeld wordt. De pastoor is erg geliefd in zijn parochie. Hij draagt nog elke week de mis op. Zowel de pastoor als zijn kudde begrijpen niets van het besluit van het bisdom. Om die reden is er vandaag een artikel in de Gelderlander verschenen. Morgen komt een cameraploeg van SBS6 om opnames te maken tijdens de mis, daarna komt er nog een cameraploeg van TV Gelderland. Op 17 juli 2009 hebben we zelf een interview met de pastoor als podcast gepubliceerd.

» Beluister de podcast met pastoor de Vreeze.


Fotowerkgroep Zeddam, Vinkwijk en omgeving, update 24 april
De fotowerkgroep Zeddam, Vinkwijk en omgeving heeft ook deze periode niet stil gezeten, er zijn veel foto''s binnen gekomen.
Enkele foto's waren beschadigd en moesten eerst bijgewerkt worden. Er zijn foto's voor u inzichtelijk gemaakt op een tijdelijke site. Een paar voorbeelden van de nieuwe aanwinst: foto's uit de na latenschap van mw. Meijer, katholieke meisjesclub, klassefoto uit 1915 van de openbareschool, klassefoto uit 1974, Landbouwvereniging, zondagsschool en nog veel meer. Er staat ons nog veel meer te wachtten in de komende tijd, zoals een groot aantal bidprentjes, oorlogsfoto's, kaarten en nog meer. Wij zijn al deze gegevens aan het bewerken. Als er iets klaar is, zetten wij het op de site, zodat u er van kunt genieten.

Bij foto's horen ook namen of beschrijvingen van waar en wanneer het was. Heeft u nog namen bij gezichten of andere gegevens bij deze foto's, laat het ons weten. Heeft u een mooi verhaal of iets anders wat van belang is om te bewaren of gewoon iets leuks over Zeddam of Vinkwijk, laat het ons weten.

De foto's staan nu op een tijdelijk plek binnen de site www.zedam.info klik in de linker kolom door naar de werkgroep Heemkundekring en kijk elke dag  naar nieuwe aanvullingen.


Dat was me wat
Het boekje "600 jaar stad dat was me wat" van Gerard Bos, Nol Schrijver en Ed te Pas staat nu als een schermbladeraar op de site van Ed te Pas. U kunt het hier vinden.


Pim Pandoer en Mechteld ten Ham
Mechteld ten Ham staat in 2011 weer in het teken van een openluchttheater. Er zal een stuk te bewonderen zijn van Theo Soontiëns. Het stuk is gebaseerd op Pim Pandoer, De heks van 's-Heerenberg. Pim Pandoer en de Heks van 's-Heerenberg is de titel van een boek, geschreven door Carel Beke in zijn serie over het fictieve personage Pim Pandoer. Het boek is uitgegeven in 1958 en is gebaseerd op Mechteld ten Ham. Veel locaties en situaties in het boek heeft Beke uit de werkelijkheid gehaald, zoals de holle bomen op de wal.

De data van het Mechteld ten Ham weekend zijn 19, 20 en 21 augustus. Houd deze dagen vast vrij in uw agenda.
Natuurlijk waant 's-Heerenberg zich ook dit weekend weer in de middeleeuwen. De cultuurhistorische rijkdom van de stad vraagt om een programma waar het kasteel, het raadhuis, het muntgebouw en de geschiedenis van Mechteld zelf tot hun recht komen.
Ook de Heemkunde kring levert dit jaar een actieve bijdrage.

Bron: Montferland Nieuws digitaal


Veldwerkgroep Zeddam heeft weer foto's uit het Barghse
Van de fotowerkgroep Zeddam-Vinkwijk zijn weer wat nieuwe foto's te zien over kerkelijke verengingen, verschillende families e.d. Leuk om even te bekijken en als er mensen zijn die aanvullingen hebben of opmerkingen dan horen wij dit graag.
www.zeddam.info en dan bij het onderdeel van de Heemkundekring.
Ook over de mammoetkies die in het Braamtse gat gevonden is heeft Hans Roem nieuws. Als er mensen zijn die ook voorwerpen uit het Braamtse gat hebben, dan is de werkgroep zeer geïnteresseerd. Ze wil deze graag fotograferen. Mail ons even.


Natuur Actief
Liefhebbers van de natuur zijn op 19 april welkom bij de informatieve en gezellige avond van Natuur Actief. Zij krijgen een afwisselend programma voorgeschoteld en het hoofddoel is dat natuurliefhebbers elkaar ontmoeten. Voor de aflevering van april staan interessante onderwerpen op het programma.

Een belangrijk moment is de finale van de Natuur Actief Fotowedstrijd. Uit de maandelijkse winnaars van het afgelopen seizoen wordt de winnaar van de hoofdprijs gekozen. Het publiek mag het zeggen.

Biologe Henriëtte van der Loo vertelt over het dier van het jaar 2011; de vleermuis. Weet u welke soorten er bij u in de buurt voorkomen en hoe u ze kunt helpen in hun voortbestaan? In Zelhem ligt ’t Zonnehöfken; een grote kruidentuin gerund door vrijwilligers. Annie Looman vertelt in geuren en kleuren wat er zoal groeit en bloeit. Een bezoekje aan de tuin vindt u daarna zeker de moeite waard. Een enthousiaste “cacher” komt verder vertellen over de kunst van geocaching; schatzoeken in de natuur met gps. Na zijn verhaal gaat ook u beslist op pad.

Uiteraard zijn er nog meer interessante onderwerpen. U bent welkom, ook als niet IVN lid.

Op dinsdag 19 april vindt alweer de laatste Natuur Actief avond plaats van het seizoen 2010- 2011. In Hotel Ruimzicht te Zeddam. Aanvang 19.30u.



Foto Veldwerkgroep Zeddam en Vinkwijk
De foto veldwerkgroep Zeddam, Vinkwijk en omgeving heeft een middag georganiseerd waar mensen foto's verhalen e.d. kunnen inleveren. Er was een grote opkomst en er zijn veel foto’s gescand, ook zijn er nog een aantal namen gevonden bij oude foto’s. Wij hebben een deel van alle gegevens gescand en gefotografeerd. De werkgroep is nog druk bezig alles te archiveren het resultaat is op dit moment te bezichtigen op en apart onderdeel van de site www.zeddam.info.

Niet alleen zijn wij bezig met het noteren van namen op foto's, maar ook worden foto's door Jan Tervoert bewerkt zodat beschadigingen verdwijnen.

Op de foto Jan Mulling kolenboer, melkboer later winkel coop
Als u nog foto’s of andere dingen heeft over Zeddam, Vinkwijk en omgeving kunt u altijd contact met ons opnemen.


Nostalgische etalage onderaan de Zeddamseweg in 's-Heerenberg
Dat de lege etalages in 's-Heerenberg op dit moment worden ingericht met mooie oude ansichten hebben we al bericht.
Nu is ook de inrichting van het voormalige 'snoepwinkeltje' onderaan de Zeddamseweg klaar. Ook nu weer zijn mooie oude foto's te zien van de winkel en haar omgeving.
Bijzonderheid is dat Sylvie Jonkers uit Didam en haar vriendin Jantien hier sieradenkunst laten zien die de link legt naar snoep in potten. Ook verwijst het naar de winkel van Bernards die hier vóór de snoepwinkel was gevestigd. Hendrik Bernards verkocht naast 'galanterieën' ook sieraden. Zo is de circel weer rond.
Hendrik Bernards (rechts op de foto, links zijn vader Frans) Frans Bernards was de eerste man van Johanna Derksen die later getrouwd is met Gerrit Schuurman (de man met de sierlijke snor, waarna de horecazaak is vernoemd). Hun kleinzoon Marcel is de carnavalsprins van de Olde Waskupen 2011, beluister hier het interview met hem.


Kinderen maken 'Hekkenkunst' in 's-Heerenberg
's-Heerenberg heeft op dit moment veel bouwplaatsen en dat zullen er voorlopig niet veel mider worden. Het terrein aan de Klinkerstraat/Plantsoensingel Zuid waar Laris woningen bouwt is zo'n terrein. Om de bouwwerkzaamheden enigzins aan het oog te onttrekken heeft de Stadsraad-west het plan opgevat om kinderen schilderijen te laten maken die tijdens de bouw aan de hekken wordt bevestigd. Het thema is kinderspelen. Daartoe werd een speciale schilderles gegeven in de basisscholen die in het westelijk deel van 's-Heerenberg liggen: de Maria Basisschool en de Openbare Basisschool Montferland. Als voorbeeld diende het schilderij 'kinderspelen' van Pieter Breugel, waarop wel 80 kinderspelen zijn te zien. Het tollen werd zelfs weer op de school heringevoerd en mag zich, in dit digitale tijdperk, weer in populariteit verheugen.
(Foto: Gerard Besselink)

Glashart organiseert de week van Bergh in het Zadel
Van 9 tot en met 19 maart organiseert Glashart, in samenwerking met het GIH, de week van Bergh in het Zadel. Voor ieder glasvezelabonnement die tussen 9 en 19 maart wordt besteld, doneert Glashart €10,- aan Bergh in het Zadel.

Het maakt niet uit bij welke provider en waar u het glasvezelabonnement bestelt, alle service providers doen mee. Ook geldt de verenigingsactie nog steeds. Dit is dus echt een extra actie, omdat Glashart en het GIH Bergh in het Zadel willen steunen.



Natuur Actief
Op dinsdag 15 februari vindt weer een Natuur Actief avond plaats in Hotel Ruimzicht te Zeddam. Aanvang 19.30u.

Het belooft een spectaculaire avond te worden met diverse gasten waaronder de vliegkunstenaars. Zij wonnen in 2010 de Academische Jaarprijs en gaan zelf vertellen waarom. Het heeft alles te maken met nieuwe filmtechnieken die de kleinste bewegingen kunnen vastleggen.
Er wordt verder een kort, leuk filmpje vertoond over kinderen die in de natuur werken. De maker daarvan, Herman Eelderink, geeft een korte toelichting.
Tonnie Klein Lebbink stelde als varkenshouder grond beschikbaar voor nieuwe natuur. Hij vertelt u graag over de nieuwste ontwikkelingen in zijn “achtertuin”.
Voor meer informatie zie de weblog



Streektaaldictee 2011
Zo zegge wi-j dat, zo schrieve wi-j dat !
Het Oost-Gelders Streektaaldictee is een activiteit om het dialect onder de aandacht te brengen. Het doel ervan is de streektaal uit te dragen, levend te houden en weer prominent op de kaart te zetten, met name waar het de Liemerse- en Achterhoekse dialecten betreft. In november 2007 kwamen vijftig streektaalliefhebbers bijeen om te strijden met de pen. En in de jaren daarna is het aantal deelnemers alleen maar gegroeid.

Hierbij wordt u als lezer, van harte uit om als deelnemer bij het Oost-Gelders Streektaaldictee op donderdag 31 maart 2011 aanwezig te zijn.
We hopen dat u de uitdaging aanneemt om deel te nemen aan dit woord- en zinsdictee. Ook al, omdat eenheid van spelling het aanzien van onze streektaal bevordert. Het Standaardnederlands heeft in de negentiende eeuw ook een enorme impuls gekregen toen de spelling ervan officieel vastgesteld is.

Test u zelf, daar waar het gaat om de kennis van onze streektaal. En geniet daarnaast ook van de streektaalmuziek die ten gehore wordt gebracht.

Meer informatie over het Oost-Gelders Streektaaldictee vindt u op www.streektaaldictee.nl
Wanneer uw interesse is gewekt en u zich aan wilt melden voor het Streektaaldictee dan kan dat via een berichtje naar info@streektaaldictee.nl



Jaarprogramma IVN
Het jaarprogramma van 2011 van Afdeling Montferland is beschikbaar
U kunt het hier lezen (PDF formaat)
Voor meer informatie zie de IVN website.



FF KIE:KE in Bergh in 2010
Dit journaal is een keuze uit de beelden die gedurende het jaar 2010 geschoten zijn door de verschillende leden van de foto-en filmgroep van de HKB.
Deze foto- en filmbeelden geven een beperkt overzicht van nieuws (dus Old Ni-js alweer) uit het gebied van de voormalige gemeente Bergh, dat voor de vereniging van belang leek.

De foto toont de montagegroep, met Goery Huijink als inspreker





Foto's van Berghse kerststallen
Een aantal fotografen heeft gehoor gegeven aan de onderstaande oproep om foto's te maken van de Berghse kerststallen.
U kuntb ze hier bekijken.



Het Jaarverslag 2010 van de HKB is hier binnenkort beschikbaar.